Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Aardkleuren

Materiaal
Welkom in mijn studeerkamer!

Aardkleuren Kleuren die rechtstreeks uit het landschap lijken te komen Aardkleuren zijn kleuren die doen denken aan aarde, klei, zand, steen en natuurlijke mineralen. Denk aan okergeel, omber, sienna, roodbruin, beige en warme grijstinten. Ze behoren tot de oudste kleuren die mensen voor kunst hebben gebruikt. Al in de prehistorie werden natuurlijke pigmenten uit ijzerhoudende aarde verwerkt in grotschilderingen. Later werden pigmenten als gele oker, rode oker, rauwe omber en gebrande sienna belangrijke onderdelen van het schilderspalet. Aardkleuren zijn meestal minder fel dan zuivere rood-, geel- of blauwtinten. Daardoor kunnen ze een schilderij een rustige, warme of natuurlijke uitstraling geven. Kunstenaars gebruiken ze voor landschappen, huidtinten, onderschilderingen en het mengen van subtiele kleurverschillen. Hun eenvoud maakt aardkleuren verrassend veelzijdig. Ga vanuit Aardkleuren eens verder naar Oker, Omber, Sienna, Pigment, IJzeroxide of Grotschilderkunst en ontdek hoe kleuren uit de grond duizenden jaren kunstgeschiedenis met elkaar verbinden.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

gerelateerd aan

  • Pigmenten

is gerelateerd aan

komt voor in

omvat

wordt gebruikt in

Landschapschilderkunst

Onderwerp

Landschapschilderkunst Wanneer de omgeving zelf de hoofdrol krijgt Bij landschapschilderkunst staat de natuurlijke of door mensen gevormde omgeving centraal. Bergen, rivieren, bossen, weilanden, wolkenluchten en dorpen kunnen belangrijker worden dan de mensen die erin voorkomen. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar eeuwenlang was het landschap vooral achtergrond voor religieuze, historische of mythologische voorstellingen. Geleidelijk groeide het uit tot een zelfstandig kunstgenre. Kunstenaars gebruikten landschappen vervolgens op heel verschillende manieren. Een landschap kan nauwkeurig worden waargenomen, geïdealiseerd, romantisch, dreigend of bijna abstract zijn. In Nederland werd landschapschilderkunst bijzonder belangrijk. Van de zeventiende-eeuwse meesters tot de Haagse School en Larense School bleef het Nederlandse landschap kunstenaars inspireren. Ook licht, seizoen en weersomstandigheden kunnen het karakter van een landschap volledig veranderen. Ga vanuit Landschapschilderkunst eens verder naar Weidelandschap, Haagse School of Plein-air schilderen en ontdek hoeveel verschillende verhalen één landschap kan vertellen.

Over Landschapschilderkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Portretkunst

Onderwerp

Portretkunst Een gezicht schilderen is meer dan iemand laten lijken Portretkunst is kunst waarin één persoon of een groep mensen centraal staat. Een goed portret laat meestal meer zien dan alleen iemands uiterlijk. Houding, kleding, gezichtsuitdrukking, omgeving en kleur kunnen iets vertellen over karakter, beroep, status of stemming. Eeuwenlang lieten vooral vorsten, bestuurders en rijke burgers zich portretteren. Later kozen kunstenaars steeds vaker familieleden, vrienden, onbekenden of zichzelf als onderwerp. De manier waarop iemand wordt afgebeeld veranderde voortdurend. Rembrandt zocht naar karakter en ouderdom, Joshua Reynolds naar waardigheid, terwijl expressionisten een gezicht juist konden vervormen en fel kleuren om emoties sterker te maken. Ook fotografie veranderde de functie van het geschilderde portret. Gelijkenis alleen was niet langer voldoende. Ga vanuit Portretkunst eens verder naar Zelfportret, Rembrandt, Expressionisme of Deformatie en ontdek hoeveel verschillende verhalen kunstenaars met één gezicht kunnen vertellen.

Over Portretkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Sienna

Materiaal

Sienna Een aardkleur die van zacht geelbruin tot warm roodbruin kan lopen Sienna is een natuurlijk aardpigment dat vooral bestaat uit ijzeroxiden en kleimineralen. De naam verwijst naar de Italiaanse stad Siena, waarmee deze warme kleur traditioneel wordt verbonden. Het pigment behoort tot de klassieke aardkleuren die al eeuwenlang door kunstenaars worden gebruikt. Er zijn twee belangrijke varianten. Ongebrande sienna is meestal geelachtig tot lichtbruin en enigszins transparant. Wanneer het pigment wordt verhit, verandert de samenstelling van de ijzerverbindingen en ontstaat gebrande sienna: een veel warmer roodbruin. Sienna is bruikbaar voor landschappen, onderschilderingen, schaduwen en het mengen van huidtonen. In olieverf kunnen dunne lagen een warme, transparante kleur geven. Door sienna met blauw te mengen ontstaan bovendien allerlei gedempte bruine en grijze tinten. Sienna laat goed zien hoe natuurlijke aarde door eenvoudige bewerking verschillende kunstenaarskleuren kan opleveren. Wil je verder? Vergelijk ongebrande sienna met gebrande sienna en onderzoek daarna omber, gele oker, aardpigmenten en pigmentbereiding.

Over Sienna is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Omber

Materiaal

Omber Een aardkleur waarmee schilders licht én schaduw kunnen opbouwen Omber is een natuurlijk bruin aardpigment dat vooral ijzeroxiden bevat, aangevuld met mangaanverbindingen. Het behoort samen met oker en sienna tot de klassieke aardpigmenten die kunstenaars al eeuwen gebruiken. Er bestaan twee belangrijke varianten. Ongebrande omber heeft meestal een koel, groenachtig tot donkerbruin karakter. Door het pigment te verhitten ontstaat gebrande omber, die warmer, donkerder en vaak iets roodachtiger van kleur is. Omber is bijzonder bruikbaar voor onderschilderingen, schaduwen, landschappen en portretten. Door het met wit, zwart, blauw of andere aardkleuren te mengen ontstaat een groot bereik aan gedempte tinten. In olieverf staat omber er bovendien om bekend dat het de droging kan versnellen, mede door de aanwezige mangaanverbindingen. Juist doordat omber weinig opvallend lijkt, is het een bijzonder veelzijdige schilderskleur. Wil je verder? Vergelijk ongebrande en gebrande omber en ga daarna naar sienna, gele oker, aardpigmenten en onderschildering.

Over Omber is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Oker

Materiaal

Oker Een van de oudste kleuren uit de geschiedenis van de kunst Oker is een natuurlijk aardpigment dat zijn kleur vooral krijgt van ijzerverbindingen. Afhankelijk van samenstelling en vindplaats kan oker variëren van geel en goudbruin tot oranje, rood en donkerbruin. Het behoort tot de oudste pigmenten die mensen voor afbeeldingen en versieringen hebben gebruikt. Al in de prehistorie werd oker toegepast in rotstekeningen en grotschilderingen. Ook Egyptische, Griekse en Romeinse kunstenaars gebruikten het pigment. Later bleef het een vertrouwd onderdeel van het schilderspalet. De bekendste variant is gele oker. Door bepaalde gele aardpigmenten te verhitten kunnen warmere rode en roodbruine kleuren ontstaan. Oker is doorgaans lichtecht, redelijk dekkend en bruikbaar in verschillende bindmiddelen. Schilders gebruiken oker onder andere voor landschappen, huidtonen, onderschilderingen en het mengen van warme, gedempte kleuren. Wil je verder? Vergelijk gele oker met rode oker en onderzoek daarna sienna, omber, aardpigmenten en pigmentbereiding. Zo volg je een kleurenfamilie die duizenden jaren kunstgeschiedenis omvat.

Over Oker is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Natuurlijke pigmenten

Materiaal

Natuurlijke pigmenten Eeuwenlang begon de zoektocht naar kleur gewoon in de natuur Natuurlijke pigmenten zijn kleurgevende stoffen die worden gewonnen uit mineralen, aarde, planten of dierlijke bronnen. Voordat synthetische pigmenten op grote schaal beschikbaar kwamen, waren kunstenaars grotendeels afhankelijk van zulke natuurlijke grondstoffen. Tot de minerale pigmenten behoren bijvoorbeeld oker, sienna, omber, azuriet en malachiet. Ultramarijn werd vroeger gemaakt uit het kostbare gesteente lapis lazuli. Andere historische kleuren hadden een organische oorsprong. Sommige werden uit planten gewonnen, terwijl bijvoorbeeld karmijn traditioneel uit cochenille-insecten werd vervaardigd. Een natuurlijke oorsprong betekent niet automatisch dat een pigment veilig, lichtecht of duurzaam is. Sommige natuurlijke kleurstoffen verbleken gemakkelijk en bepaalde mineralen kunnen schadelijke bestanddelen bevatten. De grondstof moest bovendien vaak worden vermalen, gewassen, gezuiverd of op andere wijze bewerkt voordat een bruikbaar pigment ontstond. Wil je verder? Vergelijk aardpigmenten, minerale pigmenten en organische pigmenten en onderzoek daarna azuriet, malachiet, ultramarijn en pigmentbereiding. Zo ontdek je waar de kleuren van het historische kunstenaars­palet werkelijk vandaan kwamen.

Over Natuurlijke pigmenten is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

IJzeroxide

Materiaal

IJzeroxide Eén mineraalfamilie levert geel, rood, bruin én zwart IJzeroxiden zijn verbindingen van ijzer en zuurstof die van nature veel voorkomen in gesteenten en aarde. Ze zijn bijzonder belangrijk voor kunstenaars, omdat verschillende ijzerverbindingen verantwoordelijk zijn voor een groot deel van de traditionele gele, rode en bruine aardpigmenten. Bij gele oker spelen gehydrateerde ijzerverbindingen een belangrijke rol. Door verhitting kan water uit zulke verbindingen verdwijnen en kan een warmer rood ijzeroxide ontstaan. Dit verklaart waarom het branden van bepaalde aardpigmenten hun kleur sterk verandert. IJzeroxiden komen voor in natuurlijke pigmenten zoals oker, sienna en omber, maar worden tegenwoordig ook synthetisch vervaardigd. Daardoor kunnen zeer constante gele, rode, bruine en zwarte pigmenten worden gemaakt. Marskleuren zijn bekende voorbeelden van synthetische ijzeroxidepigmenten. Veel ijzeroxidepigmenten zijn stabiel, lichtecht en duurzaam. Wil je verder? Begin bij gele oker, rode oker, sienna en omber en onderzoek daarna hematiet, gebrande pigmenten en Marszwart. Zo ontdek je hoeveel kleuren uit ijzer kunnen ontstaan.

Over IJzeroxide is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Grotschilderkunst

Kunstwerk

Grotschilderkunst Kunst begon al duizenden jaren voordat er musea bestonden Grotschilderkunst behoort tot de oudste bewaard gebleven beeldende kunst van de mens. Vooral uit het Laat-Paleolithicum zijn indrukwekkende afbeeldingen bekend, sommige meer dan 30.000 jaar oud. Op wanden en plafonds van grotten verschenen paarden, bizons, runderen, herten, leeuwen en andere dieren. De makers gebruikten natuurlijke materialen zoals houtskool, rode en gele oker en mangaanhoudende zwarte pigmenten. Verf kon met vingers, penselen of eenvoudige hulpmiddelen worden aangebracht. Soms werd pigment rond een hand geblazen, waardoor een handsjabloon ontstond. Ook maakten kunstenaars gebruik van natuurlijke uitstulpingen in de rotswand om dieren extra volume te geven. Waarom deze voorstellingen werden gemaakt, weten we niet zeker. Mogelijke verklaringen lopen uiteen van rituelen en verhalen tot groepsidentiteit en kennisoverdracht. Bekende vindplaatsen zijn Chauvet, Lascaux en Altamira. Wil je verder? Onderzoek prehistorische kunst, rotskunst en paleolithicum en ga daarna naar oker, houtskool, pigmenten, handsjablonen, dierafbeeldingen en Lascaux.

Over Grotschilderkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

De aardkleuren behoren tot de meeste stabiele pigmenten

Beschrijving
De aardkleuren behoren tot de meeste stabiele pigmenten Wat zijn de aardkleuren De zogenaamde aardkleuren, zoals omber, sienna en oker, vormen een bijzonder palet. Het zijn kleuren die diep geworteld zijn in de geschiedenis van de beeldende kunst maar we vinden ook veel toepassingen in de natuurlijke wereld. De pigmenten zijn afkomstig van aarde en mineralen en zijn vaak genoemd naar de streek waar ze gewonnen worden. Het zijn daarmee kleuren zoals ze veel in de natuur voorkomen, heel vaak gemengd met allerlei brui…

De aardkleuren behoren tot de meeste stabiele pigmenten

De aardkleuren behoren tot de meeste stabiele pigmenten


Wat zijn de aardkleuren
De zogenaamde aardkleuren, zoals omber, sienna en oker, vormen een bijzonder palet. Het zijn kleuren die diep geworteld zijn in de geschiedenis van de beeldende kunst maar we vinden ook veel toepassingen in de natuurlijke wereld. De pigmenten zijn afkomstig van aarde en mineralen en zijn vaak genoemd naar de streek waar ze gewonnen worden. Het zijn daarmee kleuren zoals ze veel in de natuur voorkomen, heel vaak gemengd met allerlei bruinen en groenen, zeg maar de tertaire kleuren. De aardkleuren hebben kunstenaars eeuwenlang geïnspireerd. En die aardkleuren hebben een belangrijke rol gespeeld bij de ontwikkeling van schilderkunst. Dus alle reden om ze per kleur even beter te bekijken.

Omber
Omber is een aardkleur, die wordt gewonnen uit natuurlijke aarde. We zien ook varianten van omber, meestal in de vorm van gele, rode of bruine pigmenten. Het woord 'omber' is afgeleid van het Griekse woord 'ombros', wat schaduw betekent. Het palet van omber varieert van lichte okerachtige tinten tot diepere, donkerdere roodbruine nuances. Het pigment wordt vaak gebruikt om warmte en diepte toe te voegen aan schilderijen. Omber wordt vooral gebruikt in landschappen en portretten.

Gebrande Omber
Er bestaat nog een variant van omber, namelijk gebrande omber.

Gebrande omber ondergaat een specifiek productieproces waarbij natuurlijke omber wordt verhit om het nieuwe pigment te verkrijgen. Dit verhittingsproces verandert de chemische samenstelling van het originele omberpigment. Het resultaat zijn donkerder tinten dan die van natuurlijke omber.

Door het verhittingsproces krijgt gebrande omber vaak een intensere, diepere kleur dan natuurlijke omber. Gebrande omber neigt naar rijke, warme bruine tinten waar soms met een vleugje rood in te ontdekken valt. Gebrande omber wordt gebruikt om schaduwen en diepte in schilderijen te creëren.

Beide ombervarianten hebben hun eigen toepassingen in de kunst, afhankelijk van de gewenste kleur en sfeer in het kunstwerk.

Sienna
Sienna is een andere karakteristieke aardkleur, genoemd naar de Italiaanse stad Sienna, waar het pigment voor het eerst werd gewonnen. Sienna komt voor in verschillende tinten, variërend van geelbruin tot roodbruin. Het pigment Sienna staat bekend om zijn warme, aardse toon. Sienna wordt vaak gebruikt om al te levendige kleuren in een schilderij te verzachten. En het is vaak ook heel geschikt om subtiele schaduwen te creëren. Kunstenaars hebben sienna door de eeuwen heen gewaardeerd, vanwege zijn veelzijdigheid en natuurlijke uitstraling. Deze aardkleur past bijna altijd in landschappen.

Gebrande Sienna
Evenals bij omber vinden we ook bij Sienna een gebrande variant
Ook gebrande sienna ondergaat een speciaal verhittingsproces. Hierbij wordt het natuurlijke sienna pigment verhit. Door dit verhittingsproces verandert de samenstelling van het pigment. Er ontstaan een aanzienlijk donkerder kleur. Zeker in vergelijking met de natuurlijke sienna.

Door dit verhittingsproces krijgt gebrande sienna vaak een diepere, rijkere kleur. . Het gebrande sienna neigt in tegenstelling tot natuurlijke sienna naar meer warme bruine tinten waarnog wel eens vleugje rood in doorschijnt. Gebrande sienna wordt vaak gebruikt om diepte en schaduw in schilderijen te accentueren.

Over het algemeen komt het verschil tussen sienna en gebrande sienna neer op de intensiteit van de kleur. Terwijl sienna een natuurlijke aardse kleur behoudt, heeft gebrande sienna een diepere, meer verzadigde tint.

Oker
Het geelachtige oker is een van de oudste bekende pigmenten. Oker wordt al sinds prehistorische tijden gebruikt. Het woord 'oker' is afgeleid van het Griekse woord 'ochros', wat geel betekent. Oker komt voor in diverse kleurschakeringen, waaronder geel, rood, bruin en groen. Het pigment oker heeft zowel in de kunst als in allerlei decoratieve toepassingen een prominente plaats ingenomen. Oker staat bekend om zijn gebruik in combinatie met levendige kleuren. Het is heel goed te combineren met andere aardkleuren, waardoor oker bij uitstek geschikt is voor het vastleggen van warme zonsondergangen en natuurlijke landschappen.

Het pigment is uitermate lichtecht en bovendien te gebruiken voor alle verfsoorten. Overigens bestaat er ook een gebrande versie van oker, die we minder vaak tegenkomen dan gebrande omber en gebrande sienna

Deze aardkleuren zijn bij kunstenaars niet alleen geliefd vanwege hun visuele aantrekkingskracht, maar ook vanwege hun historische betekenis. En hun connectie met de natuurlijke wereld. Kunstenaars blijven deze pigmenten gebruiken, om hun paletten te verrijken en diepte en warmte toe te voegen aan hun kunstwerken. Het is mede hierdoor dat aardkleuren een blijvende invloed zullen blijven hebben op de wereld van de kunst en creativiteit.