Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Lichtbron

Techniek
Welkom in mijn studeerkamer!

Lichtbron Alles wat je over schaduw ziet, begint bij de plaats van het licht Een lichtbron is datgene waar het licht vandaan komt. Dat kan natuurlijk licht zijn, zoals de zon, maar ook kunstlicht van een lamp, kaars of andere verlichting. In een kunstwerk bepaalt de lichtbron in hoge mate hoe vormen, kleuren en ruimtes zichtbaar worden. De plaats, grootte, sterkte en kleur van de lichtbron beïnvloeden het beeld. Een kleine felle lichtbron veroorzaakt vaak duidelijke, scherpe schaduwen. Een grote of diffuse lichtbron geeft zachtere overgangen. De positie bepaalt bovendien de lichtrichting en daarmee waar eigenschaduw en slagschaduw ontstaan. Een lichtbron hoeft in een schilderij niet zelf zichtbaar te zijn. Vaak kan de kijker uit de belichting en schaduwen afleiden waar het licht vandaan komt. Soms is er zelfs sprake van meerdere lichtbronnen. Wil je verder? Bekijk een schilderij zonder eerst naar het onderwerp te kijken en probeer de lichtbron te vinden. Ga daarna verder naar lichtrichting, zijlicht, slagschaduw en licht-donker.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

gerelateerd aan

is gerelateerd aan

Kleurtemperatuur

Begrip

Kleurtemperatuur Waarom het ene blauw warmer kan zijn dan het andere Kleurtemperatuur beschrijft in de schilderkunst de indruk dat een kleur warm of koel aanvoelt. Rood, oranje en geel worden meestal als warme kleuren ervaren, terwijl blauw, groen en sommige violetten eerder koel lijken. Maar kleurtemperatuur is vooral relatief. Twee soorten blauw kunnen bijvoorbeeld verschillend aanvoelen. Ultramarijn neigt naar violet en kan daardoor warmer lijken dan een blauw dat sterker naar groen trekt. Ook rood kan koel of warm zijn, afhankelijk van de kleur waarmee het wordt vergeleken. Kunstenaars gebruiken temperatuurverschillen om ruimte, licht, sfeer en contrast te versterken. Een warme kleur kan naar voren lijken te komen, terwijl een koelere kleur verder weg kan lijken. Toch is dat geen vaste natuurwet: de omringende kleuren bepalen mede wat we waarnemen. Wil je verder? Leg verschillende rode, blauwe en gele kleuren naast elkaar en rangschik ze van koel naar warm. Dan ontdek je dat kleurtemperatuur veel subtieler is dan simpelweg rood is warm en blauw is koel.

Over Kleurtemperatuur is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Licht

Begrip

Licht Zonder licht bestaat er voor ons geen zichtbare kunst Licht maakt kleur, vorm, ruimte en textuur zichtbaar. Voor beeldend kunstenaars is het daarom veel meer dan alleen iets waarmee een voorstelling wordt verlicht. De richting, sterkte, kleur en verspreiding van licht bepalen in hoge mate hoe we een beeld ervaren. Licht kan van voren, opzij of van achteren komen. Zijlicht benadrukt reliëf en textuur, terwijl tegenlicht sterke silhouetten kan veroorzaken. Met licht en schaduw kan een kunstenaar volume suggereren en de aandacht naar bepaalde delen van een voorstelling leiden. Ook de kleur van licht speelt een rol. Daglicht, kaarslicht en kunstlicht beïnvloeden kleuren ieder op een andere manier. Schilders als Caravaggio, Rembrandt en Vermeer maakten licht zelfs tot een bepalend onderdeel van hun beeldtaal. Wil je verder? Bekijk hetzelfde voorwerp achtereenvolgens bij frontaal licht, zijlicht en tegenlicht. De vorm verandert niet, maar je waarneming wel. Vanuit licht kun je verder naar schaduw, licht-donker, kleur en toonwaarde.

Over Licht is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Eigenschaduw

Techniek

Eigenschaduw De donkere kant die een vorm zijn volume geeft Eigenschaduw is het deel van een voorwerp dat niet rechtstreeks door de lichtbron wordt verlicht. De schaduw bevindt zich dus op het voorwerp zelf. Daarmee verschilt eigenschaduw van slagschaduw, die door een voorwerp op een andere ondergrond wordt geworpen. Bij een bol is dit verschil gemakkelijk te zien. De zijde naar de lamp toe is licht, terwijl de andere zijde geleidelijk donkerder wordt. Tussen beide ligt de overgang van licht naar schaduw. Binnen de eigenschaduw kan bovendien gereflecteerd licht zichtbaar zijn: licht dat via de omgeving terug op het voorwerp valt. Voor tekenen en schilderen is eigenschaduw belangrijk bij het suggereren van volume en plasticiteit. Door niet alleen naar contouren, maar vooral naar de verdeling van licht en donker te kijken, kan een platte vorm driedimensionaal gaan lijken. Wil je verder? Zet een bol of ander eenvoudig voorwerp onder één lamp en zoek eerst alleen de eigenschaduw. Bekijk daarna slagschaduw, gereflecteerd licht en modellering.

Over Eigenschaduw is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Slagschaduw

Techniek

Slagschaduw De schaduw die laat zien waar een voorwerp in de ruimte staat Slagschaduw is de schaduw die een voorwerp op een ander oppervlak werpt doordat het licht wordt tegengehouden. Een vaas kan bijvoorbeeld een schaduw op de tafel werpen en een persoon een schaduw op de grond of tegen een muur. Daarmee verschilt slagschaduw van eigenschaduw, die op het voorwerp zelf ligt. De vorm en richting van een slagschaduw vertellen veel over de plaats, richting en hoogte van de lichtbron. Bij laag licht kan een lange slagschaduw ontstaan, terwijl een hoge lichtbron meestal een kortere schaduw geeft. De randen kunnen scherp of zacht zijn, afhankelijk van de grootte en afstand van de lichtbron. In teken- en schilderkunst helpt slagschaduw om een voorwerp stevig in de ruimte te plaatsen. Zonder slagschaduw kan het lijken alsof een vorm zweeft. Wil je verder? Verplaats een lamp rond één voorwerp en volg wat de slagschaduw doet. Onderzoek daarna eigenschaduw, lichtrichting en gereflecteerd licht.

Over Slagschaduw is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Lichtrichting

Techniek

Lichtrichting De plaats van het licht bepaalt hoe een vorm zich laat zien Lichtrichting is de richting waaruit het licht een onderwerp bereikt. Voor kunstenaars is dat belangrijk, omdat dezelfde vorm er totaal anders kan uitzien wanneer de lichtbron wordt verplaatst. Licht bepaalt waar lichte partijen, eigenschaduw en slagschaduw ontstaan. Bij frontaal licht zijn schaduwen vaak beperkt zichtbaar en kan een vorm vlakker lijken. Zijlicht benadrukt juist volume en textuur. Tegenlicht kan het onderwerp grotendeels donker maken en een sterk silhouet veroorzaken. Licht van boven of onderen geeft weer een heel andere werking. De richting van het licht helpt bovendien om de plaats van een lichtbron begrijpelijk te maken. Slagschaduwen moeten logisch aansluiten bij die gekozen richting. In een schilderij kan de kunstenaar daarvan bewust afwijken, maar dan gebeurt dat meestal om de compositie of dramatiek te versterken. Wil je verder? Verlicht één voorwerp vanuit vier verschillende richtingen en vergelijk de schaduwen. Onderzoek daarna zijlicht, tegenlicht, frontaal licht en slagschaduw.

Over Lichtrichting is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Diffuus licht

Techniek

Diffuus licht Zacht licht zonder harde grenzen tussen licht en schaduw Diffuus licht is licht dat vanuit veel richtingen op een onderwerp valt doordat het eerst wordt verspreid. Wolken, mist, een mat raam, een gordijn of een diffusiescherm kunnen een directe lichtbron veranderen in een veel zachtere verlichting. Bij diffuus licht ontstaan meestal zachte schaduwen en geleidelijke toonovergangen. Texturen en scherpe reliëfs vallen daardoor minder sterk op dan bij gericht zijlicht. Kleuren kunnen juist rustig en gelijkmatig zichtbaar worden omdat grote delen van het onderwerp vergelijkbaar worden belicht. Voor schilders is diffuus licht interessant omdat vormen subtiel moeten worden gemodelleerd. Er zijn minder sterke licht-donkercontrasten om volume mee aan te geven. Op een bewolkte dag ontstaat buiten bijvoorbeeld een heel andere sfeer dan bij fel zonlicht. Diffuus licht is niet hetzelfde als omgevingslicht, al kunnen beide tegelijk aanwezig zijn. Wil je verder? Vergelijk één voorwerp bij een kale lamp en bij dezelfde lamp achter een doorschijnend scherm. Onderzoek daarna direct licht, omgevingslicht en zachte schaduw.

Over Diffuus licht is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Voor dit object zijn nog geen tekstblokken vastgelegd.