Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Licht van boven

Techniek
Welkom in mijn studeerkamer!

Licht van boven Een vertrouwde lichtrichting die vormen natuurlijk laat aanvoelen Licht van boven ontstaat wanneer de lichtbron zich boven het onderwerp bevindt. Dat is voor ons een vertrouwde situatie, omdat zonlicht en veel kunstmatige verlichting meestal van boven komen. Daardoor ervaren we deze lichtrichting vaak als natuurlijk. Bij een gezicht worden voorhoofd, neus en jukbeenderen sterker belicht, terwijl onder wenkbrauwen, neus, kin en kaak schaduwen kunnen ontstaan. Bij andere vormen helpt bovenlicht om volume, reliëf en ruimtelijkheid zichtbaar te maken. Hoe hoger de lichtbron staat, hoe korter slagschaduwen doorgaans worden. Licht van boven kan zacht en verspreid zijn, maar ook sterk en dramatisch. Een hoog raam of daklicht geeft bijvoorbeeld een andere werking dan een kleine felle lamp direct boven een onderwerp. Voor kunstenaars is het interessant om bovenlicht te vergelijken met zijlicht en onderlicht. Wil je verder? Verplaats één lamp van opzij naar boven en bekijk hoe de vorm verandert. Onderzoek daarna lichtrichting, slagschaduw en modellering.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

gerelateerd aan

is gerelateerd aan

Licht

Begrip

Licht Zonder licht bestaat er voor ons geen zichtbare kunst Licht maakt kleur, vorm, ruimte en textuur zichtbaar. Voor beeldend kunstenaars is het daarom veel meer dan alleen iets waarmee een voorstelling wordt verlicht. De richting, sterkte, kleur en verspreiding van licht bepalen in hoge mate hoe we een beeld ervaren. Licht kan van voren, opzij of van achteren komen. Zijlicht benadrukt reliëf en textuur, terwijl tegenlicht sterke silhouetten kan veroorzaken. Met licht en schaduw kan een kunstenaar volume suggereren en de aandacht naar bepaalde delen van een voorstelling leiden. Ook de kleur van licht speelt een rol. Daglicht, kaarslicht en kunstlicht beïnvloeden kleuren ieder op een andere manier. Schilders als Caravaggio, Rembrandt en Vermeer maakten licht zelfs tot een bepalend onderdeel van hun beeldtaal. Wil je verder? Bekijk hetzelfde voorwerp achtereenvolgens bij frontaal licht, zijlicht en tegenlicht. De vorm verandert niet, maar je waarneming wel. Vanuit licht kun je verder naar schaduw, licht-donker, kleur en toonwaarde.

Over Licht is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Volume

Techniek

Volume Hoe een plat vlak ineens driedimensionaal kan lijken Volume is de hoeveelheid driedimensionale ruimte die een vorm inneemt of lijkt in te nemen. Bij beeldhouwkunst is volume werkelijk aanwezig: een beeld heeft hoogte, breedte en diepte. In een schilderij of tekening moet die derde dimensie juist op een plat vlak worden gesuggereerd. Kunstenaars gebruiken daarvoor onder andere licht en schaduw, toonwaarde, perspectief, kleur en modellering. Een eenvoudige cirkel kan bijvoorbeeld als een bol gaan ogen wanneer één zijde licht blijft en de andere geleidelijk donkerder wordt. Slagschaduw versterkt dat effect. Volume hoeft niet altijd natuurgetrouw te zijn. Kubisten braken vormen open, terwijl abstracte kunstenaars volume soms vereenvoudigden tot geometrische massa’s. Ook de ruimte tussen vormen kan belangrijk zijn voor onze ervaring van volume. Wil je verder? Teken een cirkel, vierkant en driehoek en verander ze met alleen licht en schaduw in een bol, kubus en kegel. Vanuit volume kun je verder naar modellering, plasticiteit en ruimtelijkheid.

Over Volume is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Eigenschaduw

Techniek

Eigenschaduw De donkere kant die een vorm zijn volume geeft Eigenschaduw is het deel van een voorwerp dat niet rechtstreeks door de lichtbron wordt verlicht. De schaduw bevindt zich dus op het voorwerp zelf. Daarmee verschilt eigenschaduw van slagschaduw, die door een voorwerp op een andere ondergrond wordt geworpen. Bij een bol is dit verschil gemakkelijk te zien. De zijde naar de lamp toe is licht, terwijl de andere zijde geleidelijk donkerder wordt. Tussen beide ligt de overgang van licht naar schaduw. Binnen de eigenschaduw kan bovendien gereflecteerd licht zichtbaar zijn: licht dat via de omgeving terug op het voorwerp valt. Voor tekenen en schilderen is eigenschaduw belangrijk bij het suggereren van volume en plasticiteit. Door niet alleen naar contouren, maar vooral naar de verdeling van licht en donker te kijken, kan een platte vorm driedimensionaal gaan lijken. Wil je verder? Zet een bol of ander eenvoudig voorwerp onder één lamp en zoek eerst alleen de eigenschaduw. Bekijk daarna slagschaduw, gereflecteerd licht en modellering.

Over Eigenschaduw is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Slagschaduw

Techniek

Slagschaduw De schaduw die laat zien waar een voorwerp in de ruimte staat Slagschaduw is de schaduw die een voorwerp op een ander oppervlak werpt doordat het licht wordt tegengehouden. Een vaas kan bijvoorbeeld een schaduw op de tafel werpen en een persoon een schaduw op de grond of tegen een muur. Daarmee verschilt slagschaduw van eigenschaduw, die op het voorwerp zelf ligt. De vorm en richting van een slagschaduw vertellen veel over de plaats, richting en hoogte van de lichtbron. Bij laag licht kan een lange slagschaduw ontstaan, terwijl een hoge lichtbron meestal een kortere schaduw geeft. De randen kunnen scherp of zacht zijn, afhankelijk van de grootte en afstand van de lichtbron. In teken- en schilderkunst helpt slagschaduw om een voorwerp stevig in de ruimte te plaatsen. Zonder slagschaduw kan het lijken alsof een vorm zweeft. Wil je verder? Verplaats een lamp rond één voorwerp en volg wat de slagschaduw doet. Onderzoek daarna eigenschaduw, lichtrichting en gereflecteerd licht.

Over Slagschaduw is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Modellering

Techniek

Modellering Met licht en toon krijgt een platte vorm lichaam Modellering is in tekenen en schilderen het zichtbaar maken van volume en driedimensionaliteit door geleidelijke veranderingen in licht, schaduw, kleur en toonwaarde. Een kunstenaar kan zo op een plat vlak de indruk wekken dat een gezicht, arm, vaas of ander voorwerp werkelijk ruimte inneemt. Een eenvoudige bol laat het principe goed zien. Van het lichte gedeelte loopt de toon geleidelijk naar de eigenschaduw. Ook gereflecteerd licht kan in die schaduw zichtbaar blijven. Door deze overgangen zorgvuldig weer te geven ontstaat een overtuigende ruimtelijke vorm. Modellering kan heel zacht verlopen, zoals bij sfumato, maar ook worden opgebouwd met duidelijke vlakken of krachtige licht-donkercontrasten. De techniek is daardoor niet aan één kunststijl gebonden. Het begrip wordt soms verward met modelleren in klei. Dat is een andere toepassing van het woord. Bij schilderen en tekenen gaat modellering vooral om de suggestie van vorm door toon en licht. Wil je verder? Vergelijk modellering met volume, plasticiteit, toonwaarde en licht-donker.

Over Modellering is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Lichtrichting

Techniek

Lichtrichting De plaats van het licht bepaalt hoe een vorm zich laat zien Lichtrichting is de richting waaruit het licht een onderwerp bereikt. Voor kunstenaars is dat belangrijk, omdat dezelfde vorm er totaal anders kan uitzien wanneer de lichtbron wordt verplaatst. Licht bepaalt waar lichte partijen, eigenschaduw en slagschaduw ontstaan. Bij frontaal licht zijn schaduwen vaak beperkt zichtbaar en kan een vorm vlakker lijken. Zijlicht benadrukt juist volume en textuur. Tegenlicht kan het onderwerp grotendeels donker maken en een sterk silhouet veroorzaken. Licht van boven of onderen geeft weer een heel andere werking. De richting van het licht helpt bovendien om de plaats van een lichtbron begrijpelijk te maken. Slagschaduwen moeten logisch aansluiten bij die gekozen richting. In een schilderij kan de kunstenaar daarvan bewust afwijken, maar dan gebeurt dat meestal om de compositie of dramatiek te versterken. Wil je verder? Verlicht één voorwerp vanuit vier verschillende richtingen en vergelijk de schaduwen. Onderzoek daarna zijlicht, tegenlicht, frontaal licht en slagschaduw.

Over Lichtrichting is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Voor dit object zijn nog geen tekstblokken vastgelegd.