Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Aquarelpotlood

Techniek
Welkom in mijn studeerkamer!

Aquarelpotlood Eerst tekenen, dan water toevoegen — en ineens verandert je tekening in een aquarel Een aquarelpotlood lijkt op een gewoon kleurpotlood, maar bevat een kern waarvan het pigment met water kan worden opgelost. Daardoor kun je tekenen én schilderen met hetzelfde materiaal. Je kunt eerst droog tekenen en daarna met een nat penseel over de lijnen gaan. Het pigment lost gedeeltelijk op en verandert in een transparante kleurwassing. Je kunt ook het papier vooraf bevochtigen, pigment rechtstreeks van de potloodpunt opnemen met een penseel of verschillende kleuren eerst droog over elkaar zetten. Aquarelpotloden zijn bijzonder geschikt voor schetsen, illustraties, details en reisschetsen. De combinatie van scherpe potloodlijnen en zachte waterverf maakt zowel nauwkeurig als los werken mogelijk. Door sommige lijnen droog te laten, blijft bovendien zichtbaar dat het werk met potlood begon. Ga vanuit Aquarelpotlood eens verder naar Aquarelleren, Kleurpotlood, Aquarelverf, Kleurwassing, Reisschetsen of Tekenen en ontdek hoeveel mogelijkheden ontstaan wanneer tekenen en schilderen in elkaar overlopen.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

gerelateerd aan

  • Pigmenten

verbonden met

verbonden met

  • Arceren
  • Licenties
  • Pigmenten
  • Schilderkunst
  • Textuur
  • Transparantie

verwantschap met

wordt gebruikt in

Glaceren

Techniek

Glaceren Schilderen met licht dat door de verf heen lijkt te komen Glaceren is een schildertechniek waarbij een kunstenaar dunne, transparante of halftransparante verflagen over reeds gedroogde verf aanbrengt. Iedere nieuwe laag verandert subtiel de kleur van de laag eronder. Daardoor kunnen kleuren een bijzondere diepte en helderheid krijgen zonder dat dikke verf nodig is. De techniek werd veel gebruikt in de Europese schilderkunst en speelde een belangrijke rol bij het schilderen met olieverf. Vooral bij huid, kleding, schaduwen en rijke kleurpartijen konden glacislagen bijzonder verfijnde effecten opleveren. Glaceren vraagt geduld. Een onderliggende verflaag moet voldoende droog zijn voordat een volgende laag wordt aangebracht. De kunstenaar bouwt het uiteindelijke resultaat daardoor stap voor stap op. Glaceren heeft verwantschap met sfumato, maar beide begrippen betekenen niet hetzelfde. Sfumato draait om zachte, bijna onzichtbare overgangen tussen vormen, licht en schaduw. Glaceren is de technische werkwijze waarbij transparante verflagen over elkaar worden aangebracht.

Over Glaceren is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Kleurmenging

Techniek

Kleurmenging Met een paar kleuren ontstaat een bijna onbeperkt palet Kleurmenging is het combineren van kleuren om nieuwe kleuren, tinten en nuances te verkrijgen. Voor schilders is het een van de belangrijkste manieren om een eigen kleurenpalet op te bouwen. Met een beperkt aantal verfkleuren kunnen al honderden verschillende mengingen ontstaan. Bij traditionele schilderkunst wordt vaak uitgegaan van primaire, secundaire en tertiaire kleuren. Geel en blauw kunnen bijvoorbeeld groen opleveren. Door complementaire kleuren met elkaar te mengen kunnen juist gedempte of neutrale kleuren ontstaan. Ook wit en zwart beïnvloeden een mengkleur, vooral de lichtheid en verzadiging. Niet alle kleurmenging gebeurt letterlijk op het palet. Bij optische kleurmenging worden afzonderlijke kleuren naast elkaar geplaatst en ontstaat het mengeffect pas in het oog van de kijker. Pointillisten maakten daarvan bewust gebruik. Wil je verder? Begin met drie primaire kleuren en wit en probeer daarmee zoveel mogelijk kleuren te mengen. Onderzoek daarna complementaire kleuren, neutrale kleuren en kleurtemperatuur.

Over Kleurmenging is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Kleur

Begrip

Kleur Het lijkt vanzelfsprekend, tot je echt gaat kijken Kleur ontstaat door de manier waarop licht, materiaal en onze waarneming samenwerken. Een oppervlak absorbeert bepaalde delen van het zichtbare licht en kaatst andere terug. Wat ons oog en brein daarvan verwerken, ervaren we als bijvoorbeeld rood, blauw of geel. Voor kunstenaars is kleur veel meer dan alleen de naam van een verf. Een kleur kan worden beschreven aan de hand van kleurtoon, toonwaarde en verzadiging. Bovendien verandert de indruk van een kleur door de kleuren eromheen. Hetzelfde grijs kan naast blauw warmer lijken en naast oranje juist koeler. Kleur kan aandacht trekken, ruimte suggereren, sfeer bepalen en onderdelen van een compositie met elkaar verbinden. Kunstenaars ontwikkelden daarom uiteenlopende kleurtheorieën en kleurensystemen. Wil je verder? Neem één kleur en onderzoek hoe die verandert door wit, zwart, complementaire kleuren en verschillende omgevingskleuren. Vanuit dit ene begrip leiden deuren naar kleurmenging, kleurtemperatuur, kleurcontrast en kleurwaarneming.

Over Kleur is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Water

Techniek

Water Het eenvoudigste kunstenaarsmateriaal blijkt verrassend veelzijdig Water speelt in de beeldende kunst verschillende rollen. Het kan verdunner, oplosmiddel, transportmiddel, schoonmaakmiddel én onderdeel van een techniek zijn. Bij aquarel, gouache en veel acrylverven bepaalt de hoeveelheid water bijvoorbeeld hoe vloeibaar en transparant de verf wordt. Bij aquarel maakt extra water lichte wassingen en zachte overgangen mogelijk. Bij acrylverf kan water de verf verdunnen, al kan te veel water ook de verhouding tussen pigment en bindmiddel verstoren. Water wordt bovendien gebruikt voor het reinigen van veel watergedragen materialen en gereedschappen. Water beïnvloedt ook materialen zelf. Papier kan door vocht uitzetten en golven, terwijl hout kan zwellen of vervormen. Voor kunstconservering is ongewenst vocht daarom juist een belangrijke risicofactor. Daarnaast is water natuurlijk een veelvuldig onderwerp in kunst: van spiegelende grachten tot zeegezichten. Wil je verder? Vergelijk wat water doet met aquarel, gouache en acrylverf en onderzoek daarna watergedragen en wateroplosbare materialen.

Over Water is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Tekenkunst

Techniek

Tekenkunst Met één lijn kan al een complete wereld beginnen Tekenkunst omvat kunstwerken waarin lijn, toon, vlak en tekengebaar een belangrijke rol spelen. Een tekening kan een snelle schets zijn, maar ook een volledig zelfstandig kunstwerk waaraan dagen of maanden is gewerkt. Kunstenaars beschikken over een enorme keuze aan materialen. Potlood, houtskool, krijt, pastel, inkt, zilverstift en penseel geven ieder een ander soort lijn en oppervlak. Met arceringen, toonwaarden en vervaging kunnen bovendien licht, volume en ruimte worden opgebouwd. Eeuwenlang was tekenen een belangrijk onderdeel van de opleiding van kunstenaars. Tekeningen werden gebruikt om anatomie te bestuderen, composities voor te bereiden of ideeën voor schilderijen en beeldhouwwerken vast te leggen. Maar kunstenaars als Rembrandt, Käthe Kollwitz en Egon Schiele laten zien dat tekenkunst ook zonder een later schilderij volledig op zichzelf kan staan. Wil je verder? Kies eerst je gereedschap: potlood, houtskool, krijt of inkt. Of onderzoek schets, arceren, figuurtekenen en toonwaarde en ontdek hoeveel mogelijkheden een eenvoudige lijn biedt.

Over Tekenkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Kleurpotlood

Materiaal

Kleurpotlood Een eenvoudig potlood waarmee kleur laag voor laag kan groeien Een kleurpotlood is een tekenmateriaal waarbij gekleurd pigment met bindmiddelen in een houten omhulsel is verwerkt. Anders dan bij een gewoon grafietpotlood ontstaat geen grijze lijn, maar kan de kunstenaar direct met kleur tekenen. Kleurpotlood biedt veel controle. Door zacht of hard te drukken verandert de kleurintensiteit en met arceringen kunnen verschillende kleuren optisch worden gemengd. Door meerdere transparante lagen over elkaar te tekenen ontstaan subtiele kleurovergangen en nieuwe tinten. Een lichte ondergrond blijft daarbij vaak een belangrijke rol spelen. Er bestaan verschillende soorten, waaronder traditionele kleurpotloden, aquarelpotloden en zachtere varianten met een hogere pigmentafgifte. De samenstelling bepaalt hoe gemakkelijk een potlood mengt, dekt en op het papier reageert. Ook lichtechtheid is belangrijk wanneer een tekening langdurig wordt tentoongesteld. Kleurpotlood kan zowel voor schetsen als zeer gedetailleerde tekeningen worden gebruikt. Wil je verder? Vergelijk kleurpotlood, grafietpotlood en pastelpotlood en onderzoek daarna arceren, kleurmenging, tekenpapier en lichtechtheid.

Over Kleurpotlood is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Aquarel

Materiaal

Aquarel Water, pigment en papier maken samen het licht Aquarel is een schildertechniek waarbij transparante, waterverdunbare verf op papier wordt gebruikt. De verf bestaat hoofdzakelijk uit pigment en een wateroplosbaar bindmiddel, traditioneel vaak Arabische gom. Door meer of minder water te gebruiken kan de kunstenaar de kleur van krachtig tot bijna doorschijnend maken. Kenmerkend is dat het wit van het papier vaak het lichtste deel van de voorstelling vormt. In plaats van witte verf toe te voegen, laat de aquarellist delen van het papier onbeschilderd. Transparante kleurlagen kunnen over elkaar worden gezet, waardoor nieuwe kleuren en diepte ontstaan. Aquarel kan zeer gecontroleerd worden toegepast, maar water zorgt ook voor verrassingen. Bij nat-in-nat vloeien kleuren vrij in elkaar; bij nat-op-droog ontstaan scherpere vormen en randen. De techniek werd gebruikt voor studies, landschappen en zelfstandige kunstwerken. Kunstenaars als William Turner maakten er bijzonder expressief gebruik van. Wil je verder? Experimenteer met nat-in-nat, nat-op-droog en wassingen en ontdek daarna aquarelpapier, transparantie, Arabische gom en kleurmenging.

Over Aquarel is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Wassing

Techniek

Wassing Met veel vloeistof en weinig kleur ontstaat juist verrassend veel ruimte Een wassing is een dunne, transparante laag verdunde inkt of verf die meestal met een penseel wordt aangebracht. De ondergrond blijft er gedeeltelijk doorheen zichtbaar. Wassingen worden veel gebruikt in tekeningen, aquarellen en studies om snel toon, kleur, schaduw en sfeer aan te brengen. Door de verhouding tussen kleurstof en water te veranderen ontstaan verschillende toonwaarden. Een lichte wassing bevat veel water; een donkerdere wassing meer inkt of pigment. Meerdere transparante wassingen kunnen over elkaar worden aangebracht om een partij geleidelijk te verdiepen. Een wassing kan egaal zijn, maar ook van licht naar donker verlopen. Op nat papier ontstaan zachte overgangen, terwijl een wassing op droog papier meestal beter begrensd blijft. Bij een pentekening kunnen wassingen de lijnen aanvullen met volume en ruimtelijkheid. Wil je verder? Vergelijk wassing, laveren en gewassen inkttekening en onderzoek daarna aquarel, transparantie, toonwaarde en nat-in-nat.

Over Wassing is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Penseel

Techniek

Penseel Een eenvoudig gereedschap dat iedere beweging van de hand kan verraden Een penseel is een gereedschap waarmee kunstenaars verf, inkt of andere vloeibare materialen aanbrengen. Het bestaat meestal uit een steel, een metalen bus en een bundel haren of synthetische vezels. Vorm, lengte en soepelheid van die haren bepalen voor een belangrijk deel wat een penseel kan doen. Er bestaan ronde, platte, kattentong- en waaierpenselen, naast talloze speciale vormen. Een fijn rond penseel is geschikt voor details en lijnen, terwijl een breed plat penseel snel grotere kleurvlakken kan vullen. Stugge haren kunnen duidelijke penseelstreken en textuur achterlaten; zachte haren maken vloeiende overgangen gemakkelijker. Ook de gebruikte verf bepaalt de keuze. Een aquarellist stelt andere eisen aan een penseel dan iemand die dikke olieverf verwerkt. Het penseel is bovendien een direct verlengstuk van de hand: druk, richting en snelheid blijven soms letterlijk in de verf zichtbaar. Wil je verder? Onderzoek penseelvoering, penseelstreek en penseeltechniek en vergelijk daarna rond penseel, plat penseel, waaierpenseel en tamponneerkwast.

Over Penseel is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Schetsboek

Techniek

Schetsboek Een draagbaar atelier waarin ideeën meteen kunnen worden vastgelegd Een schetsboek is een boek of bundel papier waarin een kunstenaar tekeningen, studies, waarnemingen en ideeën verzamelt. Het kan in het atelier worden gebruikt, maar is vooral handig om mee te nemen en onderweg snel iets vast te leggen. Schetsboeken bevatten vaak veel meer dan uitgewerkte tekeningen. Je vindt er snelle figuurschetsen, landschappen, compositie-ideeën, kleurproeven, notities en details die de aandacht van de kunstenaar trokken. Soms staan verschillende onderwerpen kriskras door elkaar op dezelfde pagina. Juist daardoor kunnen historische schetsboeken veel vertellen over het kunstenaarsproces. De schetsboeken van kunstenaars als Leonardo da Vinci, Rembrandt en Van Gogh laten bijvoorbeeld zien hoe kijken, onderzoeken en bedenken voortdurend door elkaar kunnen lopen. Niet iedere schets hoeft bedoeld te zijn voor een later kunstwerk. Tekenen kan ook zelfstandig onderzoek zijn. Wil je verder? Onderzoek schets, voorstudie en tekenstudie en ga daarna naar kunstenaarsproces, veldschets, figuurtekenen, compositiestudie, notitieboek en buitentekenen.

Over Schetsboek is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Schetsen

Techniek

Schetsen Een paar snelle lijnen kunnen het begin van een groot kunstwerk zijn Schetsen is het snel en onderzoekend vastleggen van een waarneming, idee of mogelijke compositie. Een schets hoeft niet volledig uitgewerkt te zijn. Juist het voorlopige karakter geeft de kunstenaar ruimte om te zoeken, te veranderen en opnieuw te proberen. Er kan worden geschetst met potlood, houtskool, krijt, pen en inkt, verf of digitale middelen. Kunstenaars schetsen bijvoorbeeld menselijke houdingen, landschappen, gebouwen of afzonderlijke details. Ook een eerste verdeling van vormen en kleurvlakken voor een schilderij kan als schets dienen. Schetsen is daardoor zowel een tekenactiviteit als een manier van denken met beelden. Sommige schetsen leiden tot een later kunstwerk, andere blijven zelfstandige waarnemingen of experimenten. In schetsboeken zijn vaak juist de snelle lijnen, correcties en herhalingen interessant, omdat ze iets laten zien van het kunstenaarsproces. Wil je verder? Onderzoek schetsboek, voorstudie en tekenstudie en ga daarna naar compositieschets, figuurschets, veldschets, potloodtekening en kunstenaarsproces.

Over Schetsen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Mixed media

Materiaal

Mixed media Waarom zou een kunstenaar zich tot één materiaal beperken? Mixed media betekent dat in één kunstwerk verschillende materialen of beeldende technieken worden gecombineerd. Een kunstenaar kan bijvoorbeeld verf samenbrengen met potlood, inkt, papier, textiel, fotografie, drukwerk of gevonden materialen. De term wordt vooral gebruikt wanneer die combinatie bewust onderdeel is van de beeldtaal. Een schilderij kan bijvoorbeeld beginnen met acrylverf, waarna stukken papier worden opgeplakt en vervolgens lijnen met houtskool of inkt worden toegevoegd. Zo ontstaan verschillen in kleur, textuur, transparantie en oppervlak. Mixed media kreeg in de twintigste eeuw een belangrijke plaats in de moderne kunst. Collage, assemblage en experimenten van onder anderen Pablo Picasso, Georges Braque en Robert Rauschenberg hielpen de traditionele grenzen tussen schilderkunst en andere kunstvormen open te breken. De combinatie van materialen kan wel technische problemen geven, omdat materialen verschillend drogen, hechten en verouderen. Wil je verder? Onderzoek collage en assemblage en ga daarna naar materiaalexperiment, found object, acrylverf, textuur, hechting, kunstenaarsproces en gecombineerde techniek.

Over Mixed media is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Waterverf

Materiaal

Waterverf Schilderen met verf die water als verdunningsmiddel gebruikt Waterverf is een brede benaming voor verf die met water kan worden verdund en verwerkt. In het dagelijks taalgebruik wordt met waterverf vaak aquarel bedoeld, maar technisch gezien behoren ook andere watergedragen verfsoorten tot deze grotere familie. Bij aquarelverf bestaat de verf voornamelijk uit pigment en een wateroplosbaar bindmiddel, meestal gom arabicum. De verf wordt vaak transparant aangebracht, waardoor het witte papier door de kleurlagen heen kan blijven werken. Bij gouache wordt juist meer dekkend geschilderd. Waterverf maakt technieken mogelijk zoals wassingen, nat-in-nat schilderen, nat-op-droog werken en uitsparen. De hoeveelheid water beïnvloedt sterk hoe pigment zich verspreidt en hoe licht of donker een kleur verschijnt. Ook papier speelt een grote rol. Absorptie, papiergewicht en oppervlaktestructuur bepalen mede hoe het water en pigment zich gedragen. Wil je verder? Onderzoek aquarel en gouache en ga daarna naar gom arabicum, wassing, nat-in-nat, nat-op-droog, uitsparen, aquarelpapier, transparantie, pigment en waterverdunbaar.

Over Waterverf is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Aquarelpapier

Materiaal

Aquarelpapier Papier dat water opvangt zonder meteen de controle te verliezen Aquarelpapier is speciaal gemaakt voor schilderen met aquarelverf en veel water. Het papier moet vocht kunnen opnemen zonder direct sterk te vervormen, beschadigen of zijn oppervlaktestructuur te verliezen. Daarom is het meestal steviger dan gewoon tekenpapier. Belangrijke eigenschappen zijn papiergewicht, zuigkracht en oppervlaktestructuur. Glad papier geeft scherpe lijnen en fijne details. Papier met meer structuur laat pigment zich onregelmatiger afzetten en kan daardoor een levendiger beeld geven. Veel aquarelpapier wordt gemaakt van katoen of cellulose, of een combinatie daarvan. Ook de behandeling tijdens de productie is belangrijk. Door lijming wordt geregeld hoe snel water in het papier trekt. Zwaar papier, bijvoorbeeld 300 g/m², kan doorgaans meer water verdragen dan licht papier. De keuze van het papier beïnvloedt dus rechtstreeks de schildertechniek. Wil je verder? Onderzoek aquareltechniek en papierstructuur en ga daarna naar zuigkracht, papiergewicht, katoenpapier, cellulose, lijming, nat-in-nat, nat-op-droog, wassing, uitsparen en aquarelverf.

Aquarelpapier is ideaal papier voor het werken met waterverf-achtige verfsoorten

Beschrijving
Ondergrond kiezen

Aquarelpapier is ideaal papier voor het werken met waterverf-achtige verfsoorten

De keuze van de ondergrond is best van belang
Als u met aquarel aan de gang gaat als schilderondergrond dan is het speciale aquarelpapier het meest geschikt. Aquarelpapier heeft een ruw oppervlak en door de structuur is het heel geschikt om vocht op te nemen. Aquarelpapier is in losse vellen te koop en als blok. In dat laatste geval kunt u de vellen los snijden, zowel voor als na het aquarelleren.


Aquarelpapier
Hoe gladder het papier hoe meer het zich leent voor het schilderen van details. Ook gelijkmatige kleurvlakken zijn gemakkelijker weer te geven op een glad oppervlak dan op het ruwe materiaal van het aquarelpapier. Het plezier is het werken met aquarel laat zich voor een groot deel bepalen door het soort papier dat u gebruikt als schilderondergrond. Dus laat u op dat gebied goed voorlichten.




Schilderkarton
Schilderkarton is een vorm van stevig tekenpapier dat op karton is geplakt. Het bestaat is zowel een gladde als een meer gestructureerde versie. Er zijn schilders die een schilderondergrond prettiger vinden werken als er sprake is van een dikkere onderlaag, zodat ze het van een extra laag grondverf of gresso voorzien voordat ze het schilderkarton in gebruik gaan nemen. Het is verstandig om beide kanten van karton van extra verf te voorzien om te voorkomen dat het later krom zal gaan trekken. De verf zal hierdoor beter opgenomen worden en het wordt daarmee ook meer geschikt voor het maken van details. Schilderkarton wordt vaak gebruikt als schilderondergrond in combinatie met acrylverf of olieverf.

Geprepareerd papier
Speciaal voor het werken met acryl of met olieverf bestaat er geprepareerd papier. Het voordeel van dit papier als schilderondergrond is dat het geen verf doorlaat, maar het nadeel van het dunne materiaal is dat het slecht de verdunningsmiddelen als water en olie opneemt wat vooral bij een wat dikkere verflaag forse problemen kan geven. Als u met deze negatieve eigenschap een beetje rekening houdt dan is het geprepareerde papier heel goed te gebruiken.

Canvasboard.
Het zogenaamde linnenkarton of canvasboard is een laagje dun katoen dat op relatief dik karton is gelijmd waardoor het vrij stevig wordt en goed bruikbaar als schilderondergrond. Het is in allerlei afmetingen, tot vrij groot te verkrijgen en het is niet overdreven duur.
Het staat echter bekend om een relatief korte levensduur van de ermee gemaakte werken. Wilt u een kunstwerk maken dat over eeuwen nog bewonderd wordt dan is het aan te raden echt schilderslinnen van goede kwaliteit te gebruiken of om over te stappen op hardboard of mdf.

Hardboard
Panelen van hardboard of het wat dikkere en zwaardere mdf zijn in allerlei maten te verkrijgen. Bij de bouwmarkt tot panelen van 122 x 244. Een flink formaatje voor aan de muur. Soms zit er op het hardboard al een witte laag maar anders zult u een aantal lagen grondverf en eventueel een laag gresso aan moeten brengen om er een geschikte schilderondergrond van te maken. Vergeet niet om tussen de schilderbeurten door te schuren. U krijgt dan wel een aalgladde schilderondergrond en niet elke schilder vindt dat prettig. U kunt dat voorkomen door sterk verdunde structuurverf, rauwfaserverf en dergelijke te gebruiken zodat u een ruwe of zelfs zeer ruwe ondergrond krijgt. Een duidelijk geval van smaak dus.



aquarel
Schilderdoek
Schilderdoek koopt u kant en klaar opgespannen. Het is van belang dat het hout goed uitgewerkt is anders gaat het later krom staan en dat is hinderlijk. Let op de kwaliteit die u koopt. Schilderdoek is op allerlei plaatsen te krijgen, ook de meest branchevreemde en de kwaliteit is wisselend. Als het goed is is het van ondergrondlaag voorzien hoewel er ook naturel te krijgen is. Niet alleen wit is te krijgen, in beperkter mate is ook zwart schilderdoek te koop als schilderondergrond voor speciale effecten.


Keggen ofwel spiepennen
Bij een schilderdoek horen zogenaamde keggen. Deze keggen worden in de hoeken geslagen om het doek strakker te trekken. Soms zijn deze keggen ook van kunststof maar die hebben de neiging om slecht te blijven zitten. Keggen worden trouwens ook wel spiepennen genoemd. Overigens mag je de keggen in onbeperkt in de hoeken blijven vastzetten. Je loopt het gevaar dat het doek scheurt als de druk te hoog oploopt.

Doek strak trekken
Mocht een doek na het beschilderen wat slap geworden zijn, iets wat meestal wel gebeurt, dan kunt u met enkele klappen met een hamer op de keggen het doek weer strak trekken. Overdrijf het niet anders krijgt u kans op scheuren van het doek vanaf de ingeslagen spijkertjes.

Reisschetsen

Techniek

Reisschetsen Een reis vastleggen met lijnen, kleuren en persoonlijke observaties Reisschetsen zijn tekeningen die tijdens een reis of verblijf op locatie worden gemaakt. Landschappen, gebouwen, mensen, markten, interieurs en kleine dagelijkse gebeurtenissen kunnen allemaal onderwerp worden. Het schetsboek wordt zo tegelijk tekenboek, reisverslag en persoonlijk geheugen. Reizende kunstenaars gebruikten schetsen eeuwenlang om indrukken, composities, kleuren en bijzondere details vast te leggen. Zulke studies konden later in het atelier dienen als uitgangspunt voor schilderijen of prenten. Tegenwoordig worden reisschetsen ook veel als zelfstandige tekeningen gemaakt. Potlood, pen, inkt en aquarel zijn populair omdat ze gemakkelijk meegenomen kunnen worden. Vaak moet snel worden gewerkt: licht verandert, mensen vertrekken en het volgende vervoermiddel wacht niet. Reisschetsen hoeven daarom niet volledig uitgewerkt te zijn. Een paar lijnen, kleurvlekken en geschreven opmerkingen kunnen al een sterke herinnering oproepen. Wil je verder? Onderzoek schetsboek en tekenen op locatie en ga daarna naar urban sketching, aquareltechniek, pentekenen, landschapsstudie, figuurstudie, plein air, stadsgezicht, reportagekunst en snelle schildertechniek.

Over Reisschetsen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Tekenen

Techniek

Tekenen Met een lijn kan al een complete wereld beginnen Tekenen is het maken van beelden met lijnen, vlakken, tonen en tekens op een ondergrond. Potlood en papier zijn bekende middelen, maar kunstenaars tekenen ook met houtskool, krijt, inkt, zilverstift, pastel en digitale gereedschappen. Een tekening kan een snelle schets zijn waarmee een kunstenaar een eerste idee vastlegt. Maar tekenen kan ook leiden tot een volledig zelfstandig kunstwerk. Met contouren, arceringen, toonwaarden en perspectief kunnen vorm, licht, ruimte en beweging worden weergegeven. Eeuwenlang vormde tekenen een belangrijk onderdeel van de kunstenaarsopleiding. Kunstenaars bestudeerden menselijke anatomie, landschappen, architectuur en compositie door ze te tekenen. Oude meestertekeningen geven daardoor vaak een bijzonder direct kijkje in het denk- en werkproces van een kunstenaar. Tekenen hoeft echter niet nauwkeurig of realistisch te zijn. Ook gebaar, toeval en experiment kunnen centraal staan. Wil je verder? Onderzoek schetsen en tekenkunst en ga daarna naar potloodtekenen, houtskooltekenen, pentekenen, figuurtekenen, arceren, contour, toonwaarde, perspectieftekenen, gebaarstekenen en automatisch tekenen.

Over Tekenen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Kleurwassing

Materiaal

Kleurwassing Een dunne kleurlaag die licht en ondergrond laat meespelen Een kleurwassing is een dunne, meestal transparante laag verdunde kleur die over papier of een andere ondergrond wordt aangebracht. De techniek komt vooral voor bij aquarel, maar kan ook worden toegepast met inkt en andere verdunde verfsoorten. Een kleurwassing kan egaal zijn, maar ook geleidelijk verlopen van donker naar licht of van de ene kleur naar de andere. Omdat de ondergrond zichtbaar blijft, speelt bij aquarel het wit van het papier mee in de helderheid van de kleur. Meerdere transparante wassingen kunnen over elkaar worden aangebracht om kleur en toon verder op te bouwen. De hoeveelheid water, pigment, zuigkracht en helling van het papier beïnvloeden het resultaat. Bij een grote wassing is ook de snelheid van werken belangrijk om ongewenste harde randen te voorkomen. Kleurwassingen worden gebruikt voor bijvoorbeeld luchten, achtergronden, schaduwen en atmosferische effecten. Wil je verder? Onderzoek wassing en aquareltechniek en ga daarna naar laveren, transparantie, kleurverloop, nat-in-nat, nat-op-droog, aquarelpapier, zuigkracht, glaceren en toonovergang.

Over Kleurwassing is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Modeltekenen

Techniek

Modeltekenen Kijken naar een mens is iets anders dan een mens natekenen Modeltekenen is tekenen naar een levend model dat gedurende een bepaalde tijd een houding aanneemt. Het is een klassieke oefenvorm binnen de kunstopleiding, maar wordt ook als zelfstandige vorm van tekenen beoefend. Bij korte poses van enkele minuten ligt de nadruk vaak op houding, beweging en gebaar. De tekenaar probeert dan niet ieder detail vast te leggen, maar zoekt naar de richting van het lichaam, gewichtsverdeling en belangrijke vormen. Bij langere poses ontstaat ruimte voor anatomie, proporties, licht en schaduw en een verdere uitwerking. Er kan worden gewerkt met potlood, houtskool, krijt, inkt, pastel of andere tekenmaterialen. Iedere techniek vraagt om een andere manier van kijken en reageren. Modeltekenen draait daardoor niet alleen om anatomische nauwkeurigheid. Het leert vooral observeren, vereenvoudigen, meten en keuzes maken. Wil je verder? Onderzoek figuurtekenen en gebaarstekenen en ga daarna naar anatomie, proporties, menselijke figuur, contour, toonwaarden, houtskooltekenen, snelle schets, modelstudie en kunstacademie.

Over Modeltekenen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Gewassen tekening

Techniek

Gewassen tekening Met water krijgt een lijntekening ineens licht, schaduw en sfeer Een gewassen tekening is een tekening waarin lijnen worden gecombineerd met dunne, met water verdunde inkt of verf. Deze transparante lagen worden wassingen genoemd. Hiermee kan een kunstenaar snel toonwaarden, schaduwen, volume en atmosfeer aan een lijntekening toevoegen. Vaak wordt eerst met pen en inkt een voorstelling getekend. Daarna worden met een penseel lichte en donkere wassingen aangebracht. Door meer water te gebruiken ontstaan lichte tonen; met een sterkere concentratie inkt worden donkere partijen gemaakt. Ook meerdere transparante lagen over elkaar kunnen de toon verdiepen. Gewassen tekeningen waren bijzonder geschikt voor voorstudies, landschappen, figuurstudies en compositieonderzoek. Kunstenaars als Rembrandt gebruikten pen, bruine inkt en wassingen bijzonder vrij en direct. De techniek bevindt zich daardoor op een interessant grensgebied tussen tekenen en schilderen. Wil je verder? Onderzoek wassing en laveren en ga daarna naar pentekening, inkt, penseeltekening, toonwaarden, sepia, figuurstudie, compositiestudie, transparantie en Rembrandt.

Over Gewassen tekening is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Landschapstekenen

Onderwerp

Landschapstekenen Met een paar lijnen kan een hele wereld diepte krijgen Landschapstekenen is het tekenen van natuurlijke en door mensen gevormde omgevingen. Bergen, bomen, water, wolken, wegen en gebouwen kunnen allemaal onderdeel van het landschap zijn. Er kan direct buiten worden gewerkt, maar ook naar herinnering, fotografie of eerdere schetsen. Bij landschapstekenen spelen compositie, horizon, perspectief en dieptewerking een belangrijke rol. Elementen op de voorgrond kunnen groter en duidelijker worden getekend, terwijl vormen in de verte kleiner, lichter en minder gedetailleerd verschijnen. Daarmee kan ook luchtperspectief worden gesuggereerd. Potlood, houtskool, krijt, pen en inkt zijn veelgebruikte materialen. Met wassingen of aquarel kan bovendien snel kleur en atmosfeer worden toegevoegd. Voor veel kunstenaars vormt een landschapstekening een studie voor een later schilderij. Maar een snelle schets op locatie kan ook een zelfstandig kunstwerk zijn. Wil je verder? Onderzoek landschapsstudie en tekenen op locatie en ga daarna naar horizon, luchtperspectief, perspectieftekenen, reisschetsen, urban sketching, plein air, bomen tekenen, wolkenstudie en landschapsschilderkunst.

Over Landschapstekenen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Kruisarcering

Techniek

Kruisarcering Met kruisende lijnen ontstaat schaduw, volume en diepte Kruisarcering is een tekentechniek waarbij verschillende lagen evenwijdige lijnen over elkaar worden geplaatst. De lijnen van een nieuwe laag lopen daarbij in een andere richting dan die van de vorige laag. Zo ontstaat een netwerk van kruisende lijnen. Door de afstand, dikte en hoeveelheid lijnen te veranderen kan een kunstenaar lichte en donkere toonwaarden opbouwen. Dicht op elkaar geplaatste lijnen geven een donkerder effect, terwijl grotere tussenruimtes het papier meer laten meespelen. Daarmee kunnen vorm, volume, schaduw en ruimtelijkheid worden gesuggereerd. Kruisarcering wordt veel toegepast bij potlood-, pen-, inkt- en krijttekeningen, maar speelt ook een belangrijke rol in grafische technieken zoals gravure en ets. Vooral wanneer geen vloeiende grijstinten beschikbaar zijn, kunnen lijnen samen toch een overtuigende toon vormen. De richting van de arcering kan bovendien de vorm van een voorwerp volgen en zo het volume versterken. Wil je verder? Onderzoek arcering en toonwaarde en ga daarna naar lijnvoering, pentekening, kruislijnen, contour, licht-donker, schaduw, modellering, grafietpotlood, ets, gravure en tekenkunst.

Over Kruisarcering is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Lijn

Techniek

Met één spoor kan een hele wereld ontstaan De lijn is een van de meest fundamentele beeldende middelen. Met een lijn kan een kunstenaar een vorm begrenzen, beweging aangeven, richting suggereren of een oppervlak structureren. Een lijn kan recht, gebogen, dik, dun, scherp, zacht, regelmatig of juist grillig zijn. In een tekening kan de lijn zichtbaar aanwezig zijn als potlood-, krijt- of inktspoor. Maar een lijn hoeft niet letterlijk getekend te worden. Ook de grens tussen twee kleurvlakken of een reeks vormen kan door het oog als lijn worden ervaren. Het karakter van een lijn vertelt veel. Een snelle, losse lijn kan energie en beweging oproepen, terwijl een strakke geometrische lijn eerder orde en beheersing suggereert. Met arceringen kunnen lijnen bovendien toon, schaduw en volume vormen. Daarom is lijn niet alleen een middel om iets af te beelden. Zij kan zelf een belangrijk onderdeel van de expressie worden. Wil je verder? Onderzoek lijnvoering en contour en ga daarna naar arcering, kruisarcering, gebaarstekenen, vorm, ritme, richting, beweging, penseelstreek, vlak en compositie.

Over Lijn is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Botanisch tekenen

Techniek

Botanisch tekenen Waar nauwkeurig kijken en tekenen samenkomen Botanisch tekenen is het nauwkeurig tekenen van planten en hun onderdelen. Bloemen, bladeren, stengels, wortels, vruchten en zaden worden zo weergegeven dat hun vorm en kenmerkende eigenschappen goed herkenbaar zijn. Het vak bevindt zich daarmee op het snijvlak van kunst en natuuronderzoek. Eeuwenlang waren botanische tekeningen belangrijk voor het beschrijven en herkennen van plantensoorten. Voordat fotografie beschikbaar was, konden illustraties details laten zien die voor onderzoekers essentieel waren. Ook tegenwoordig speelt botanische illustratie nog een rol naast fotografie. De tekenaar kijkt zorgvuldig naar verhoudingen, bladvormen, nerven, groeirichting, structuur en kleine verschillen. Potlood, pen en inkt, kleurpotlood en aquarel zijn veelgebruikte materialen. Vooral aquarel maakt subtiele kleurverschillen en transparante lagen mogelijk. Een botanische tekening kan wetenschappelijk precies zijn, maar tegelijkertijd een bijzonder aantrekkelijk kunstwerk vormen. Wil je verder? Onderzoek botanische illustratie en natuurstudie en ga daarna naar plantentekenen, aquarel, potloodtekenen, lijntekening, detailstudie, wetenschappelijke illustratie, natuurhistorische illustratie, herbarium, kleurwaarneming en observerend tekenen.

Over Botanisch tekenen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Inkttekenen

Techniek

Inkttekenen Met één donkere lijn van eerste schets tot kunstwerk Inkttekenen is een tekentechniek waarbij inkt het belangrijkste beeldende materiaal vormt. Met een tekenpen, kroontjespen, rietpen of penseel kunnen lijnen worden gemaakt die variëren van uiterst fijn tot krachtig en expressief. Omdat donkere inkt op licht papier sterk contrasteert, is iedere lijn duidelijk zichtbaar. Dat vraagt om aandacht, maar biedt ook veel mogelijkheden. Met arcering en kruisarcering kunnen schaduw, toon en volume worden opgebouwd. Door inkt met water te verdunnen ontstaan wassingen waarmee zachte grijstinten en atmosferische effecten mogelijk zijn. Inkttekeningen kunnen snel en spontaan zijn, maar ook uiterst gedetailleerd. Kunstenaars gebruiken inkt voor schetsen, figuurstudies, landschappen, illustraties en zelfstandige kunstwerken. Rembrandt liet bijvoorbeeld zien hoeveel beweging, ruimte en licht met enkele lijnen en bruine inkt kon worden gesuggereerd. Niet iedere inkt is bovendien hetzelfde: samenstelling, kleur en waterbestendigheid beïnvloeden het resultaat. Wil je verder? Onderzoek pentekenen en gewassen tekening en ga daarna naar Oost-Indische inkt, bruine inkt, rietpen, penseeltekening, arcering, kruisarcering, wassing, lijnvoering, tekenpapier en kalligrafie.

Over Inkttekenen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Fineliner

Materiaal

Fineliner Een constante fijne lijn voor tekenen en illustreren Een fineliner is een tekenpen met een fijne punt waarmee een gelijkmatige en nauwkeurige lijn kan worden gemaakt. Fineliners zijn verkrijgbaar in verschillende lijndiktes, van uiterst dun voor kleine details tot bredere punten voor krachtige contouren. In tegenstelling tot bijvoorbeeld een kroontjespen verandert de lijndikte bij een fineliner meestal nauwelijks door harder of zachter te drukken. Dat maakt de pen geschikt voor technisch tekenen, illustratie, urban sketching, striptekenen en gedetailleerde lijntekeningen. Met arcering, kruisarcering, stippen en herhaalde lijnen kunnen toonwaarden, schaduwen en texturen worden opgebouwd. Fineliners worden ook vaak gecombineerd met aquarel. Daarbij is het belangrijk te weten of de gebruikte inkt waterbestendig is. Niet-waterbestendige inkt kan bij het aanbrengen van water uitlopen en onverwachte effecten geven. Door zijn eenvoud en directe werking is de fineliner zowel geschikt voor snelle schetsen als zorgvuldig uitgewerkte tekeningen. Wil je verder? Onderzoek inkttekenen en lijnvoering en ga daarna naar tekenpen, arcering, kruisarcering, stippen, urban sketching, aquarel, waterbestendige inkt, contour, illustratie en tekenpapier.

Over Fineliner is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Droog op droog

Techniek

Droog op droog Maximale controle met weinig vocht Droog op droog is een werkwijze waarbij relatief droog teken- of schildermateriaal op een droge ondergrond wordt aangebracht. De term wordt vooral gebruikt als tegenstelling tot nat-in-nat en nat-op-droog, waarbij water of vocht een veel grotere rol speelt. Bij aquarel kan een penseel met weinig water en pigment over droog papier worden bewogen. Vooral op ruw aquarelpapier raakt het penseel dan voornamelijk de hoogste delen van het oppervlak. Zo ontstaan korrelige, gebroken penseelstreken waarin het papier zichtbaar blijft. Deze werkwijze ligt dicht bij de droogpenseeltechniek. Droog op droog geeft de kunstenaar veel controle over randen, lijnen en details. De techniek is geschikt voor het suggereren van bijvoorbeeld boomschors, gras, steen, verweerd hout, haar en andere structuren. Het effect hangt sterk samen met de hoeveelheid vocht, de penseelsoort en de structuur van het papier. Wil je verder? Onderzoek droog penseel en ga daarna naar nat-op-droog, nat-in-nat, aquareltechniek, grof aquarelpapier, papierstructuur, penseelvoering, textuur, pigment, waterbeheersing en detaillering.

Over Droog op droog is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Droog op nat

Techniek

Droog op nat Een droge penseelstreek ontmoet een vochtige ondergrond Droog op nat is een schilderwerkwijze waarbij relatief droge verf of een penseel met weinig vocht op een nog natte of vochtige ondergrond wordt aangebracht. Het effect bevindt zich tussen de grote controle van droog-op-droog en het vrije uitvloeien van nat-in-nat. Bij aquarel kan een penseel met geconcentreerd pigment en weinig water over vochtig papier worden bewogen. De verf blijft daardoor sterker van kleur dan een zeer natte wassing, maar de randen kunnen door het vocht in het papier toch zachter worden of enigszins uitlopen. Het moment waarop de verf wordt aangebracht is belangrijk. Op zeer nat papier verspreidt het pigment zich sterk. Wanneer het papier al gedeeltelijk is opgedroogd, blijft de penseelstreek duidelijker zichtbaar. Daardoor kan droog op nat worden gebruikt voor wolken, vegetatie, schaduwen, atmosferische overgangen en zachte details. De techniek vraagt vooral om goed kijken naar de vochtigheid van het oppervlak. Wil je verder? Onderzoek vochtbeheersing bij aquarel en ga daarna naar nat-in-nat, nat-op-droog, droog-op-droog, droog penseel, aquareltechniek, pigmentconcentratie, zachte randen, wassing, papierstructuur en penseelvoering.

Over Droog op nat is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Tekenen met aquarelpotlood – waar tekenen schilderen wordt

Beschrijving
Tekenen met aquarelpotlood Aquarelpotlood ziet er bijna hetzelfde uit als een gewoon kleurpotlood. Toch zit er een belangrijk verschil in de stift. Het kleurpigment van een aquarelpotlood is oplosbaar in water. Daardoor kun je eerst gewoon tekenen en daarna delen van de tekening met water veranderen in zachte wassingen die aan aquarelverf doen denken. Juist die combinatie maakt aquarelpotlood aantrekkelijk voor beginners. Wie gewend is aan potlood heeft direct iets vertrouwds in handen. Je kunt lijnen trekken, arce…

Tekenen met aquarelpotlood – waar tekenen schilderen wordt

Tekenen met aquarelpotlood


Aquarelpotlood ziet er bijna hetzelfde uit als een gewoon kleurpotlood. Toch zit er een belangrijk verschil in de stift. Het kleurpigment van een aquarelpotlood is oplosbaar in water. Daardoor kun je eerst gewoon tekenen en daarna delen van de tekening met water veranderen in zachte wassingen die aan aquarelverf doen denken.

Juist die combinatie maakt aquarelpotlood aantrekkelijk voor beginners. Wie gewend is aan potlood heeft direct iets vertrouwds in handen. Je kunt lijnen trekken, arceren, details tekenen en kleuren over elkaar leggen. Pas wanneer je water toevoegt, verandert het karakter van de tekening.

Een eenvoudige werkwijze is eerst droog tekenen op droog papier. Daarna ga je met een vochtig penseel over bepaalde gedeelten. De zichtbare potloodstrepen lossen gedeeltelijk op en veranderen in kleurvlakken. Hoeveel ze oplossen hangt af van het pigment, het papier, de hoeveelheid water en hoe stevig je oorspronkelijk hebt getekend.

Van scherpe lijn naar zachte kleur

Aquarelpotlood biedt veel mogelijkheden omdat droog en nat werken binnen één afbeelding gecombineerd kunnen worden.

Een oog, grasspriet of gebouwrand kan scherp getekend blijven, terwijl een lucht of achtergrond juist met water wordt verzacht. Daardoor is het materiaal bijzonder geschikt voor landschappen, stadsgezichten, planten, dieren, stillevens en reisschetsen.

Ook de volgorde kan worden omgedraaid. Maak het papier eerst vochtig en teken er vervolgens op. Het pigment wordt dan snel afgegeven en de lijn krijgt een zachter en soms enigszins vlekkerig karakter. Wie de punt zelf kort bevochtigt, kan juist zeer krachtige, vochtige lijnen maken.

Je kunt zelfs met het potlood kleur op een apart stukje papier of palet aanbrengen, daar met een nat penseel pigment opnemen en vervolgens schilderen alsof je gewone aquarelverf gebruikt.

Eerst water, daarna weer tekenen

Een interessante eigenschap ontstaat wanneer een nat bewerkt gedeelte volledig droog is.

Dan kun je opnieuw met het aquarelpotlood over het oppervlak tekenen. Zo kunnen details terugkomen die tijdens het uitwassen verdwenen zijn. Ook kunnen nieuwe kleuren en structuren worden toegevoegd.

Hierdoor kun je een werk laag voor laag opbouwen.

Bij het werken met water is goed papier belangrijk. Gewoon tekenpapier kan snel bobbelen of beschadigd raken. Aquarelpapier kan vocht beter verwerken en laat bovendien verschillende effecten ontstaan afhankelijk van de structuur van het oppervlak.

Niet te veel water

Een bekende beginnersfout is te veel water gebruiken. Dan kunnen kleuren ongecontroleerd gaan lopen en verdwijnen lijnen die je juist wilde behouden.

Te weinig water geeft het tegenovergestelde probleem: het pigment lost nauwelijks op en de potloodstrepen blijven opvallend zichtbaar.

Er bestaat geen perfecte hoeveelheid. Het gaat om ontdekken wat bij het gewenste effect past.

Dat maakt aquarelpotlood een bijzonder geschikt oefenmateriaal.

Je kunt heel gecontroleerd beginnen en daarna steeds iets meer loslaten.

Teken bijvoorbeeld een eenvoudige boom met aquarelpotlood. Laat de stam droog, maak het bladerdek gedeeltelijk nat en voeg na het drogen opnieuw enkele scherpe takken toe.

Dan ontdek je in één tekening de belangrijkste eigenschap van het materiaal:

je tekent met een potlood dat kan veranderen in verf.

Vier tekeningen uit één potlood

Beschrijving
Vier tekeningen uit één potlood Aquarelpotlood is interessant omdat de techniek niet uitsluitend wordt bepaald door wat je gebruikt, maar vooral door wanneer het water erbij komt. Neem één blauw aquarelpotlood en verdeel een vel papier in vier vakken. In het eerste vak teken je gewoon droog. Je krijgt de vertrouwde structuur van kleurpotlood. In het tweede vak teken je eerst droog en ga je daarna met een vochtig penseel over de lijnen. De tekening verandert in een wassing. Maak in het derde vak eerst het papier voc…

Vier tekeningen uit één potlood

Vier tekeningen uit één potlood

Aquarelpotlood is interessant omdat de techniek niet uitsluitend wordt bepaald door wat je gebruikt, maar vooral door wanneer het water erbij komt.

Neem één blauw aquarelpotlood en verdeel een vel papier in vier vakken.

In het eerste vak teken je gewoon droog. Je krijgt de vertrouwde structuur van kleurpotlood.

In het tweede vak teken je eerst droog en ga je daarna met een vochtig penseel over de lijnen. De tekening verandert in een wassing.

Maak in het derde vak eerst het papier vochtig. Zodra het potlood het natte papier raakt, wordt veel meer pigment afgegeven en wordt de lijn zachter.

Voor het vierde vak maak je de punt van het potlood zelf nat. Daarmee kun je korte, krachtige, bijna geschilderde lijnen maken.

Je hebt dus niets veranderd aan het potlood.

Je hebt alleen de volgorde van potlood, papier en water veranderd.

En toch ontstaan vier heel verschillende beelden.

Dat is een aardige les die veel verder gaat dan aquarelpotlood. Kunsttechniek bestaat vaak niet alleen uit materiaal of gereedschap. Ook volgorde, timing, hoeveelheid en handeling bepalen het resultaat.

Gereedschapskist

Materialen

Technieken

+ 1 andere