Lijnolie

Olieverf

Olieverf Van een klodder gekleurde pasta naar vijf eeuwen meesterwerken Olieverf is een van de belangrijkste materialen uit de geschiedenis van de schilderkunst. Pigment wordt gemengd met een drogende olie, meestal lijnolie. Daardoor ontstaat verf die langzaam droogt en kunstenaars veel mogelijkheden geeft om kleuren te mengen, lagen over elkaar aan te brengen en kleine details uit te werken. Juist die lange droogtijd werd een kracht. Schilders kunnen zachte overgangen maken, transparante glacislagen gebruiken of juist dikke klodders verf aanbrengen. Van de verfijnde schilderijen van Jan van Eyck en Rembrandt tot de krachtige penseelstreken van Vincent van Gogh: allemaal ontstonden ze met hetzelfde basisprincipe. Olieverf veranderde bovendien mee met de kunstenaar. Verf in tubes maakte buiten schilderen in de negentiende eeuw veel gemakkelijker. Open de deur naar olieverf: ontdek pigmenten, lijnolie, glaceren, impasto, paletmessen, schildersdoek en kunstenaars die met een paar kleuren een compleet nieuwe wereld konden schilderen.

Glaceren

Glaceren Schilderen met licht dat door de verf heen lijkt te komen Glaceren is een schildertechniek waarbij een kunstenaar dunne, transparante of halftransparante verflagen over reeds gedroogde verf aanbrengt. Iedere nieuwe laag verandert subtiel de kleur van de laag eronder. Daardoor kunnen kleuren een bijzondere diepte en helderheid krijgen zonder dat dikke verf nodig is. De techniek werd veel gebruikt in de Europese schilderkunst en speelde een belangrijke rol bij het schilderen met olieverf. Vooral bij huid, kleding, schaduwen en rijke kleurpartijen konden glacislagen bijzonder verfijnde effecten opleveren. Glaceren vraagt geduld. Een onderliggende verflaag moet voldoende droog zijn voordat een volgende laag wordt aangebracht. De kunstenaar bouwt het uiteindelijke resultaat daardoor stap voor stap op. Glaceren heeft verwantschap met sfumato, maar beide begrippen betekenen niet hetzelfde. Sfumato draait om zachte, bijna onzichtbare overgangen tussen vormen, licht en schaduw. Glaceren is de technische werkwijze waarbij transparante verflagen over elkaar worden aangebracht.

Over Glaceren is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Drogende olie

Drogende olie Een vloeibare olie die uiteindelijk een stevige verflaag wordt Drogende olie is een plantaardige olie die door contact met zuurstof langzaam uithardt tot een vaste laag. De olie verdampt dus niet simpelweg. Door oxidatie en andere chemische reacties ontstaat een netwerk dat pigmentdeeltjes bij elkaar houdt. Daardoor is drogende olie een belangrijk bindmiddel voor olieverf. De bekendste is lijnolie, maar ook walnootolie, papaverolie en saffloerolie worden gebruikt. Ze verschillen onder andere in droogtijd, kleur, vergeling en sterkte van de uiteindelijke verflaag. Lijnolie droogt relatief goed en vormt een sterke laag, maar kan na verloop van tijd vergelen. De keuze en hoeveelheid olie beïnvloeden hoe verf vloeit, glanst en droogt. Ook het traditionele principe vet over mager hangt hiermee samen: bovenliggende verflagen moeten voldoende flexibel blijven ten opzichte van de lagen eronder. Wil je verder? Bekijk lijnolie, papaverolie, saffloerolie, bindmiddel en vet over mager en ontdek hoe belangrijk olie is voor de opbouw van een schilderij.

Over Drogende olie is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Schildermedium

Schildermedium Wat je aan verf toevoegt, kan veranderen hoe een schilderij ontstaat Een schildermedium is een stof of mengsel dat aan verf wordt toegevoegd om de verwerking en eigenschappen van de verf te beïnvloeden. Een medium kan verf bijvoorbeeld vloeibaarder, transparanter, glanzender of juist dikker maken. Ook droogtijd en penseelvoering kunnen veranderen. Bij olieverf bestaan traditionele media onder andere uit drogende olie en soms hars of oplosmiddel. Lijnolie maakt verf doorgaans vetter en soepeler, terwijl een oplosmiddel de verf tijdelijk dunner kan maken maar zelf geen bindmiddel toevoegt. Moderne schildermedia zijn vaak speciaal samengesteld voor een bepaalde toepassing. Ook voor acrylverf bestaan allerlei media. Daarmee kunnen kunstenaars transparante lagen, dikke structuren of een andere glans bereiken zonder de verf simpelweg sterk met water te verdunnen. Een medium is dus meer dan een verdunner. Verkeerd of overmatig gebruik kan bovendien de duurzaamheid van een verflaag beïnvloeden. Wil je verder? Vergelijk lijnolie, drogende olie, verdunner, retarder en impastomedium en ontdek hoe ieder medium het gedrag van verf op een andere manier verandert.

Over Schildermedium is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Vergeling

Vergeling Soms verandert niet de kleur van het schilderij, maar het materiaal erboven of eronder Vergeling is het verschijnsel waarbij een materiaal na verloop van tijd een gele of geelbruine kleur krijgt. Binnen de kunstwereld komt dit onder andere voor bij vernis, drogende oliën, papier, lijmen en sommige kunststoffen. Daardoor kan het uiterlijk van een kunstwerk langzaam veranderen. Bij olieverfschilderijen kunnen bepaalde oliën tijdens veroudering vergelen. Ook oude natuurlijke harsvernissen kunnen een gele tot bruine tint krijgen. Vooral boven lichte kleuren wordt dat goed zichtbaar. Een oorspronkelijk koel blauw of helder wit kan daardoor warmer en donkerder lijken. Bij papier kan vergeling samenhangen met verzuring, oxidatie, licht, warmte en de samenstelling van de papiervezels. Vergeling is daarom geen enkelvoudig proces met altijd dezelfde oorzaak. Voor restauratoren is het belangrijk eerst vast te stellen welk materiaal verkleurd is voordat een behandeling wordt overwogen. Wil je verder? Vergelijk vergeling, verkleuring en verbleken. Onderzoek daarna vernis, lijnolie, verzuring en papierconservering en ontdek hoe veroudering het uiterlijk van kunst kan veranderen.

Over Vergeling is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Droogtijd

Droogtijd Soms bepaalt wachten net zo veel als schilderen Droogtijd is de periode die een verf, inkt, lijm of andere laag nodig heeft voordat deze voldoende droog of uitgehard is om verder te kunnen werken. Hoe lang dat duurt, hangt af van materiaal, laagdikte, temperatuur, luchtvochtigheid en gebruikte toevoegingen. Niet ieder materiaal droogt op dezelfde manier. Water uit aquarel en acrylverf kan grotendeels verdampen, terwijl olieverf door oxidatie uithardt. Een dikke olieverflaag kan aan het oppervlak al droog lijken terwijl het materiaal eronder nog zacht is. Dat maakt de opbouw van verflagen belangrijk. Kunstenaars kunnen de droogtijd beïnvloeden met bijvoorbeeld een retarder, drogende olie of ander schildermedium. Sneller is daarbij niet automatisch beter. Een verkeerde laagopbouw kan later rimpeling, barsten of slechte hechting veroorzaken. Droogtijd is dus niet alleen praktisch wachten, maar onderdeel van de techniek. Wil je verder? Vergelijk olieverf, acrylverf en aquarel en ontdek daarna retarder, drogende olie, vet over mager en rimpelen.

Over Droogtijd is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Oxidatie

Oxidatie Zuurstof is onzichtbaar, maar kan een kunstwerk langzaam veranderen Oxidatie is een chemisch proces waarbij een stof elektronen afstaat, vaak in een reactie waarbij zuurstof een rol speelt. In kunstwerken kan oxidatie zowel gewenst als ongewenst zijn. Het proces beïnvloedt onder andere metalen, pigmenten, drogende oliën en organische materialen. Bij ijzer kan oxidatie bijdragen aan roestvorming. Koper en brons kunnen door reacties met hun omgeving verkleuren en een patina ontwikkelen. Kunstenaars kunnen zulke veranderingen bewust gebruiken, terwijl conservatoren ongewenste corrosie juist proberen af te remmen. Oxidatie is ook belangrijk bij olieverf. Drogende oliën zoals lijnolie verharden niet alleen doordat iets verdampt. Ze reageren met zuurstof en vormen geleidelijk een vast netwerk dat de pigmentdeeltjes bijeenhoudt. Tegelijk kunnen oxidatieve processen op lange termijn bijdragen aan veroudering en vergeling. Wil je verder? Volg oxidatie in twee richtingen: ontdek bij metaal corrosie, roest en patina, of ga bij schilderkunst verder naar drogende olie, lijnolie, droogtijd en vergeling.

Over Oxidatie is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Lijnzaad

Lijnzaad Uit een klein zaadje ontstond een van de belangrijkste bindmiddelen van de schilderkunst Lijnzaad is het zaad van de vlasplant, Linum usitatissimum. Diezelfde plant levert de vezels waarvan linnen wordt gemaakt. Voor kunstenaars is vooral de olie uit de zaden belangrijk. Door lijnzaad te persen ontstaat lijnolie, eeuwenlang een van de belangrijkste bindmiddelen voor olieverf. Lijnolie behoort tot de drogende oliën. Onder invloed van zuurstof vindt oxidatie plaats en vormt de olie geleidelijk een vaste film waarin pigmentdeeltjes worden vastgehouden. Dat maakte lijnzaad indirect van grote betekenis voor de ontwikkeling van de olieverfschilderkunst. De vlasplant levert dus twee heel verschillende kunstenaarsmaterialen: uit de stengel komen sterke vezels voor linnen schildersdoek, terwijl de zaden olie voor verf leveren. Eén plant kan daardoor zowel onder als ín een schilderij aanwezig zijn. Wil je verder? Volg het zaad naar lijnolie, drogende olie en olieverf, of neem de andere route via vlas, linnen en schildersdoek. Zo ontdek je hoeveel schilderkunst in één plant verborgen zit.

Over Lijnzaad is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.