Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Dekkende verf

Techniek
Welkom in mijn studeerkamer!

Dekkende verf Wanneer één verflaag alles wat eronder zit laat verdwijnen Dekkende verf laat weinig of geen licht door en verbergt daardoor de ondergrond waarop zij wordt aangebracht. Een eerdere kleur, potloodlijn of verflaag kan geheel of gedeeltelijk verdwijnen onder een nieuwe laag. Hoe goed verf dekt, hangt onder andere af van het pigment, het bindmiddel en de dikte van de verflaag. Sommige pigmenten zijn van nature sterk dekkend, terwijl andere juist transparant blijven. Titaanwit staat bijvoorbeeld bekend om zijn grote dekkracht. Voor kunstenaars biedt dekkende verf veel mogelijkheden. Vormen kunnen krachtig naast elkaar worden gezet en eerdere delen van een schilderij kunnen opnieuw worden overschilderd. Bij technieken als gouache is een dekkend karakter zelfs een belangrijk kenmerk. Het tegenovergestelde is transparante verf, waarbij onderliggende lagen zichtbaar blijven en optisch met elkaar samenwerken. Dekkracht is daarmee geen simpel kwaliteitsverschil, maar een artistieke keuze. Open de deur en ontdek waarom soms juist belangrijk is wat een verflaag níét meer laat zien.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

gerelateerd aan

is gerelateerd aan

verwantschap met

Olieverf

Techniek

Olieverf Van een klodder gekleurde pasta naar vijf eeuwen meesterwerken Olieverf is een van de belangrijkste materialen uit de geschiedenis van de schilderkunst. Pigment wordt gemengd met een drogende olie, meestal lijnolie. Daardoor ontstaat verf die langzaam droogt en kunstenaars veel mogelijkheden geeft om kleuren te mengen, lagen over elkaar aan te brengen en kleine details uit te werken. Juist die lange droogtijd werd een kracht. Schilders kunnen zachte overgangen maken, transparante glacislagen gebruiken of juist dikke klodders verf aanbrengen. Van de verfijnde schilderijen van Jan van Eyck en Rembrandt tot de krachtige penseelstreken van Vincent van Gogh: allemaal ontstonden ze met hetzelfde basisprincipe. Olieverf veranderde bovendien mee met de kunstenaar. Verf in tubes maakte buiten schilderen in de negentiende eeuw veel gemakkelijker. Open de deur naar olieverf: ontdek pigmenten, lijnolie, glaceren, impasto, paletmessen, schildersdoek en kunstenaars die met een paar kleuren een compleet nieuwe wereld konden schilderen.

Met dunne laagjes olieverf kon Van der Neer zelfs maanlicht laten gloeien

Beschrijving
Olieverf
Met dunne laagjes verf kon Van der Neer zelfs maanlicht laten gloeien

Olieverf bestaat uit pigment dat met een drogende olie, vaak lijnolie, wordt vermengd. De techniek biedt schilders grote mogelijkheden om transparante en dekkende verflagen te combineren. Daardoor kunnen subtiele kleurovergangen, diepe schaduwen en bijzondere lichteffecten worden opgebouwd.

Voor Aert van der Neer waren deze eigenschappen bijzonder belangrijk. Zijn landschappen spelen vaak met moeilijke lichtsituaties: maanlicht, schemering, zonsondergangen en donkere wolkenluchten.

Door verschillende verflagen over elkaar aan te brengen kon hij donkere partijen diepte geven en tegelijkertijd lichtere gedeelten laten oplichten. Transparante lagen konden kleuren verdiepen zonder onderliggende verf volledig te bedekken.

Technisch onderzoek heeft bovendien laten zien dat Van der Neer soms in nog natte verf kraste, waardoor een lichtere onderliggende laag opnieuw zichtbaar werd. Zo konden kleine lichtaccenten ontstaan.

Olieverf was voor Van der Neer dus veel meer dan eenvoudig kleurmateriaal. De eigenschappen van de verf hielpen hem het ongrijpbare te schilderen: licht dat door wolken breekt, over water glijdt en langzaam in de duisternis verdwijnt.

Titaniumwit

Materiaal

Titaniumwit Een krachtig wit dat andere kleuren snel lichter maakt Titaniumwit is een van de meest gebruikte witte pigmenten in moderne kunstenaarsverf. Het belangrijkste pigment is titaandioxide, meestal aangeduid met de Colour Index-code PW6. Het wordt toegepast in onder andere olieverf, acrylverf, gouache en andere verfsoorten. Een belangrijke eigenschap van titaniumwit is zijn grote dekkracht en kleurkracht. Een kleine hoeveelheid kan een andere kleur al duidelijk lichter maken. Daardoor is het zeer geschikt voor hooglichten, lichte kleurmengingen en dekkende verflagen. Die kracht vraagt wel enige beheersing: te veel titaniumwit kan een mengkleur snel bleek of koel maken. Vergeleken met het transparantere zinkwit geeft titaniumwit meestal een veel dekkender resultaat. Het pigment heeft bovendien een goede lichtechtheid en is in de twintigste eeuw een belangrijk alternatief geworden voor het giftige loodwit. Wil je verder? Onderzoek wit pigment en PW6 en ga daarna naar titaandioxide, zinkwit, loodwit, dekkracht, kleurkracht, opaciteit, lichtechtheid, kleurmenging, hooglicht en kunstenaarsverf.

Over Titaniumwit is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Kleurlaag

Techniek

Kleurlaag Iedere verflaag kan het beeld verder veranderen Een kleurlaag is een laag verf waarin kleur een belangrijke beeldende functie heeft. Een schilderij kan uit één kleurlaag bestaan, maar wordt vaak opgebouwd uit meerdere lagen die elkaar gedeeltelijk of volledig bedekken. De eigenschappen van zo'n laag worden bepaald door onder andere pigment, bindmiddel, laagdikte, dekkracht en transparantie. Een dunne transparante kleurlaag kan de onderliggende verf zichtbaar laten en de kleur optisch veranderen. Zo'n laag wordt vaak een glacis genoemd. Een dekkende kleurlaag kan eerdere onderdelen juist geheel verbergen. Bij olieverf, acrylverf en andere schildertechnieken kan de kunstenaar verschillende kleur- en verflagen gebruiken om diepte, nuances en structuur op te bouwen. Ook de volgorde van de lagen beïnvloedt het uiteindelijke resultaat. Een kleurlaag is daardoor niet alleen kleur: zij is onderdeel van de technische én visuele opbouw van een schilderij. Wil je verder? Onderzoek verflaag en glacis en ga daarna naar transparantie, opaciteit, laagdikte, onderschildering, pigment, bindmiddel, kleurmenging, laag over laag schilderen, droogtijd en schildertechniek.

Over Kleurlaag is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Dekkend schilderen

Techniek

Dekkend schilderen Als de verflaag verbergt wat eronder ligt Dekkend schilderen is een werkwijze waarbij verf zo wordt aangebracht dat de ondergrond of eerdere verflagen nauwelijks of niet meer zichtbaar zijn. Dit staat tegenover transparant schilderen, waarbij onderliggende kleuren juist door de nieuwe laag heen blijven meespelen. Hoe dekkend verf is, hangt onder andere af van het gebruikte pigment, bindmiddel en de laagdikte. Titaniumwit heeft bijvoorbeeld een sterke dekkracht, terwijl andere pigmenten van nature veel transparanter zijn. Met dekkende verf kan een kunstenaar vormen duidelijk afbakenen, kleuren corrigeren en eerdere delen van een schilderij overschilderen. De techniek wordt toegepast met olieverf en acrylverf, maar is ook kenmerkend voor bijvoorbeeld gouache. Dekkend betekent overigens niet automatisch dik schilderen. Ook een relatief dunne verflaag kan door de eigenschappen van het pigment sterk dekkend zijn. Wil je verder? Onderzoek opaciteit en dekkracht en ga daarna naar transparant schilderen, glacis, titaniumwit, gouache, kleurlaag, pigment, laagdikte, overschilderen, verflaag en schildertechniek.

Over Dekkend schilderen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Transparante verf

Materiaal

Transparante verf Een kleurlaag die laat zien wat eronder gebeurt Transparante verf laat licht gedeeltelijk door de verflaag heen gaan, waardoor de ondergrond of een eerdere kleurlaag zichtbaar blijft. Daardoor kunnen kleuren optisch met elkaar samenwerken zonder dat ze volledig op het palet worden gemengd. De mate van transparantie hangt sterk af van het gebruikte pigment, bindmiddel en de dikte van de verflaag. Sommige pigmenten zijn van nature transparanter dan andere. Door verf dun aan te brengen kan die eigenschap bewust worden benut. In de olieverfschilderkunst worden transparante kleurlagen vaak gebruikt voor glaceren. Een transparante kleur over een lichte onderlaag kan een diepe en rijke kleurwerking opleveren. Ook aquarel is sterk gebaseerd op transparantie: het wit van het papier blijft door de kleur heen licht terugkaatsen. Transparante verf vraagt daarom om vooruitdenken, omdat onderliggende lagen onderdeel van het uiteindelijke beeld blijven. Wil je verder? Onderzoek transparantie en glacis en ga daarna naar opaciteit, dekkend schilderen, kleurlaag, pigment, bindmiddel, aquarel, onderschildering, laagdikte, optische kleurmenging en laag over laag schilderen.

Over Transparante verf is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Beschrijving

KUNSTTERMEN | Dekkende verf Wat is dekkende verf? En waarom willen we ook vaak transparantie? Dekkende verf is verf waarbij de ondergrond nauwelijks of helemaal niet meer zichtbaar is nadat de verf is aangebracht. In de schilderkunst wordt dekkende verf veel gebruikt om krachtige vormen, heldere kleurvlakken en sterke contrasten te creëren. Door de hoge concentratie pigmenten kan de verf het oppervlak volledig bedekken, waardoor eerdere lagen of de kleur van het doek niet meer door de verflaag heen zichtbaar zijn.…

Beschrijving

KUNSTTERMEN | Dekkende verf

Wat is dekkende verf?

En waarom willen we ook vaak transparantie? 

Dekkende verf is verf waarbij de ondergrond nauwelijks of helemaal niet meer zichtbaar is nadat de verf is aangebracht. In de schilderkunst wordt dekkende verf veel gebruikt om krachtige vormen, heldere kleurvlakken en sterke contrasten te creëren. Door de hoge concentratie pigmenten kan de verf het oppervlak volledig bedekken, waardoor eerdere lagen of de kleur van het doek niet meer door de verflaag heen zichtbaar zijn.

Dekkende verf komt voor in verschillende technieken, zoals olieverf, acrylverf, plakkaatverf en gouache. Sommige pigmenten zijn van nature sterker dekkend dan andere. Zo zijn Titaanwit, Cadmiumrood en Cadmiumgeel bekend om hun hoge dekkracht, terwijl kleuren zoals Alizarine Crimson of sommige aardetinten vaak transparanter zijn.

Waarom kiezen kunstenaars voor dekkende verf?

Kunstenaars gebruiken dekkende verf wanneer zij maximale controle willen over kleur, vorm en compositie. Een dekkende laag maakt het mogelijk om fouten eenvoudig te corrigeren door eerdere verflagen volledig te overschilderen. Ook kunnen heldere kleurvlakken worden opgebouwd zonder dat onderliggende kleuren het eindresultaat beïnvloeden.

Binnen stromingen zoals het Kubisme, Pop Art en het Realisme wordt vaak gebruikgemaakt van dekkende verf. Hierdoor ontstaan scherpe contouren, duidelijke vormen en krachtige kleurcontrasten die direct de aandacht van de kijker trekken.

Technieken voor het schilderen met dekkende verf

Een van de meest gebruikte technieken is het werken met meerdere lagen. De schilder brengt eerst een onderlaag aan en bouwt vervolgens de kleuren stap voor stap op. Vooral bij acrylverf wordt deze methode veel toegepast omdat de verf snel droogt.

Ook het gebruik van impasto is een bekende techniek. Hierbij wordt de verf dik aangebracht met een penseel of paletmes. De verf vormt dan een tastbare structuur op het doek, waardoor licht en schaduw extra zichtbaar worden. Kunstenaars zoals Vincent van Gogh maakten veel gebruik van deze werkwijze.

Een andere techniek is nat-op-droog schilderen. Daarbij wordt een nieuwe laag verf pas aangebracht wanneer de vorige laag volledig droog is. Hierdoor blijven kleuren zuiver en ontstaat een sterk dekkend effect.

Hoe maak je verf transparanter?

Hoewel een verfsoort van nature dekkend kan zijn, zijn er verschillende manieren om deze transparanter te maken.

Bij olieverf kan een schilder extra lijnolie, standolie of schildermedium toevoegen. Hierdoor wordt de verf dunner en laat zij meer licht door. De verflaag wordt minder dekkend en krijgt vaak een grotere dieptewerking.

Bij acrylverf kan gebruik worden gemaakt van een transparant acrylmedium. Dit verdunt de kleurkracht zonder de hechting van de verf aan te tasten. Het gebruik van water alleen kan ook, maar een medium geeft meestal een beter en duurzamer resultaat.

Een andere methode is het dun uitsmeren van de verf. Hoe dunner de verflaag, hoe meer van de ondergrond zichtbaar blijft.

Hoe houd je verf juist dekkend?

Wie maximale dekking wil bereiken, gebruikt de verf rechtstreeks uit de tube of slechts licht verdund. Ook helpt het om meerdere dunne lagen over elkaar aan te brengen in plaats van één zeer dikke laag. Hierdoor ontstaat een gelijkmatig oppervlak zonder zichtbare strepen.

Daarnaast speelt de keuze van het pigment een belangrijke rol. Pigmenten met een hoge opaciteit zorgen van nature voor een sterker dekkend resultaat. Fabrikanten vermelden vaak op de verpakking of een kleur transparant, halfdekkend of volledig dekkend is.

De combinatie van dekkend en transparant schilderen

Veel kunstenaars combineren beide eigenschappen in één schilderij. Een transparante onderschildering kan zorgen voor sfeer, diepte en kleurwerking, terwijl dekkende verflagen vervolgens de hoofdvormen en details benadrukken. Deze combinatie levert vaak een rijker en levendiger beeld op dan uitsluitend transparant of uitsluitend dekkend schilderen.

Door bewust te spelen met de mate van dekking kan een kunstenaar meer controle krijgen over licht, kleur, diepte en expressie. Juist de afwisseling tussen transparante en dekkende verf maakt schilderkunst zo veelzijdig en boeiend.