Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

ASTM

Begrip
Welkom in mijn studeerkamer!

ASTM Een kleine code op een tube verf kan veel vertellen over hoe lang een kleur mooi blijft ASTM staat voor ASTM International, een organisatie die technische normen ontwikkelt voor materialen en producten. Voor kunstenaars is ASTM vooral interessant omdat normen worden gebruikt bij het beoordelen van eigenschappen van kunstenaarsmaterialen, waaronder de lichtechtheid van bepaalde verf en pigmenten. Op verpakkingen van kunstenaarsverf kun je aanduidingen tegenkomen die verwijzen naar ASTM-tests of -normen. Ze helpen bij het beoordelen van de duurzaamheid van materialen. Dat is belangrijk: een prachtige kleur heeft weinig waarde wanneer zij onder invloed van licht snel verbleekt of sterk verandert. Vooral bij schilderijen die langdurig worden tentoongesteld speelt lichtechtheid een belangrijke rol. Toch vertelt een classificatie niet alles. Ook ondergrond, bindmiddel, laagdikte, verlichting en bewaaromstandigheden beïnvloeden de levensduur van een kunstwerk. Ga vanuit ASTM eens verder naar Lichtechtheid, Pigment, Verkleuring, Kunstenaarsverf, Materiaalkennis of Conservering en ontdek waarom technische informatie op een verftube voor kunstenaars verrassend belangrijk kan zijn.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

gerelateerd aan

gerelateerd aan

  • Duurzaamheid
  • Pigmenten

is gerelateerd aan

Lichtechtheid

Materiaal

Lichtechtheid Sommige kleuren trotseren het licht, andere verdwijnen langzaam Lichtechtheid geeft aan hoe goed een pigment, kleurstof of gekleurd materiaal zijn kleur behoudt wanneer het aan licht wordt blootgesteld. Voor kunstenaars en conservatoren is dat belangrijk: een prachtige kleur kan na jaren verbleken of veranderen wanneer zij onvoldoende lichtecht is. Niet alle kleurmaterialen reageren hetzelfde. Sommige minerale en moderne synthetische pigmenten zijn zeer stabiel, terwijl bepaalde organische pigmenten en kleurstoffen gevoeliger zijn voor zichtbaar licht en ultraviolette straling. Hoe snel verandering optreedt, hangt ook af van lichtsterkte, blootstellingsduur, bindmiddel en andere materiaaleigenschappen. Lichtechtheid wordt daarom getest en vaak met een classificatie op kunstenaarsmaterialen vermeld. Toch betekent een hoge lichtechtheid niet dat onbeperkte blootstelling veilig is. Vooral werken op papier en andere gevoelige materialen worden in musea zorgvuldig belicht. Een eenmaal verbleekte kleur kan meestal niet eenvoudig worden teruggebracht. Wil je verder? Onderzoek vluchtige kleuren, verbleken, lichtschade, pigmenten en papierconservering. Zo ontdek je waarom ook de hoeveelheid licht onderdeel is van kunstbehoud.

Over Lichtechtheid is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Verkleuring

Materiaal

Verkleuring De kleuren van een kunstwerk hebben soms een eigen levensloop Verkleuring is een algemene term voor een ongewenste of natuurlijke verandering van kleur in een kunstwerk of materiaal. Een oppervlak kan geler, donkerder, bleker of plaatselijk anders van kleur worden. De verandering kan langzaam ontstaan en pas na tientallen jaren duidelijk zichtbaar zijn. De oorzaken lopen sterk uiteen. Licht, oxidatie, vocht, warmte en luchtverontreiniging kunnen materialen beïnvloeden. Pigmenten en kleurstoffen kunnen veranderen of verbleken, drogende oliën kunnen vergelen en een oude vernislaag kan donkerder worden. Ook papier, textiel, hout en kunststoffen kunnen door veroudering van kleur veranderen. Verkleuring betekent daarom niet automatisch dat het pigment zelf is veranderd. Soms ligt de oorzaak juist in een laag erboven of in de ondergrond. Voor restauratoren is dat onderscheid belangrijk. Een behandeling begint daarom met onderzoek naar welk materiaal is veranderd en waarom. Wil je verder? Vergelijk verkleuring, kleurverandering, vergeling en verbleken. Ga daarna naar oxidatie, lichtechtheid en kunstconservering en ontdek hoe materiaalveroudering het uiterlijk van kunst beïnvloedt.

Over Verkleuring is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Conservering

Begrip

Conservering Kunst bewaren betekent vooral voorkomen dat verval een voorsprong krijgt Conservering omvat alle maatregelen die bedoeld zijn om kunstwerken en andere culturele objecten zo lang mogelijk te behouden. Het uitgangspunt is niet dat een voorwerp er weer als nieuw moet uitzien, maar dat verdere achteruitgang zoveel mogelijk wordt vertraagd. Een belangrijk deel is preventieve conservering. Daarbij worden licht, temperatuur, luchtvochtigheid, stof, vervuiling, insecten en de manier waarop een kunstwerk wordt opgeslagen of vervoerd gecontroleerd. Papier vraagt daarbij om andere omstandigheden dan bijvoorbeeld metaal, textiel of een olieverfschilderij. Soms is direct ingrijpen noodzakelijk. Loslatende verf kan worden vastgezet, kwetsbaar papier ondersteund of actieve corrosie behandeld. Zo'n behandeling wordt zo zorgvuldig en beperkt mogelijk uitgevoerd. Conservering en restauratie liggen dicht bij elkaar, maar hebben niet hetzelfde doel. Restauratie richt zich vaker op beschadigingen en leesbaarheid; conservering vooral op behoud en stabiliteit. Wil je verder? Ontdek preventieve conservering, kunstrestauratie, consolidatie, lichtschade en luchtvochtigheid en volg hoe kunst achter de schermen wordt beschermd.

Over Conservering is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Kunstenaarsverf

Materiaal

Kunstenaarsverf In een tube verf zit meer techniek dan je op het eerste gezicht ziet Kunstenaarsverf is verf die speciaal is samengesteld voor tekenen en schilderen. De basis bestaat meestal uit pigment en een bindmiddel. Het soort bindmiddel bepaalt voor een belangrijk deel met welke verfsoort je werkt. Bij olieverf is dat bijvoorbeeld drogende olie, terwijl acrylverf een acrylbindmiddel bevat en aquarel doorgaans Arabische gom. Goede kunstenaarsverf wordt niet alleen beoordeeld op kleur. Ook pigmentconcentratie, lichtechtheid, dekkracht, transparantie, droogtijd en verwerking zijn belangrijk. Twee tubes met vrijwel dezelfde kleur kunnen daardoor technisch heel verschillend reageren. Naast verf van kunstenaarskwaliteit bestaat studieverf. Die is meestal goedkoper en kan minder pigment of meer vulstoffen bevatten. Voor veel toepassingen is dat geen probleem, maar voor specifieke mengingen of duurzame werken kan het verschil merkbaar zijn. Kunstenaarsverf is dus eigenlijk een compleet materiaalsysteem. Wil je verder? Open eens denkbeeldig een tube en volg de bestanddelen naar pigment, bindmiddel, vulstof en schildermedium. Vergelijk daarna olieverf, acrylverf, aquarel en gouache.

Over Kunstenaarsverf is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

ASTM International

Organisatie

ASTM International Technische normen die kunstenaars helpen materialen beter te beoordelen ASTM International is een internationale organisatie die technische normen en testmethoden ontwikkelt voor materialen en producten. De organisatie ontstond in 1898 in de Verenigde Staten en heette vroeger American Society for Testing and Materials. Voor kunstenaars is ASTM vooral interessant door normen voor kunstenaarsmaterialen, waaronder verf en pigmenten. Daarbij kunnen eigenschappen als samenstelling, etikettering en lichtechtheid worden beschreven of getest. Vooral die lichtechtheid is belangrijk: een mooie kleur heeft weinig waarde wanneer zij onder invloed van licht snel verbleekt. Op tubes kunstenaarsverf kan daarom informatie staan die verwijst naar een ASTM-norm of lichtechtheidsclassificatie. Zo kunnen kunstenaars verschillende materialen beter beoordelen voordat ze deze in een kunstwerk gebruiken. ASTM maakt zelf geen kunstenaarsverf. Het biedt normen waarmee fabrikanten en gebruikers eigenschappen op een meer gestandaardiseerde manier kunnen beoordelen. Wil je verder? Onderzoek lichtechtheid en pigmentclassificatie en ga daarna naar Colour Index, pigmentcode, kunstenaarsverf, verbleken, lichtschade, kleurvastheid, pigmenten, etikettering en kunstconservering.

Over ASTM International is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Materiaalkennis

Materiaal

Materiaalkennis Wie weet wat materiaal doet, krijgt meer controle over het kunstwerk Materiaalkennis is het begrijpen van de eigenschappen, mogelijkheden en beperkingen van kunstenaarsmaterialen. Het gaat niet alleen om weten welke verf, lijm, ondergrond of gereedschap je gebruikt, maar vooral om begrijpen hoe deze materialen op elkaar reageren. Een schilder heeft bijvoorbeeld voordeel van kennis over pigmenten, bindmiddelen, droogtijd, hechting en absorptie. Wie weet waarom een ondergrond sterk zuigt of waarom een pigment slecht lichtecht is, kan bewustere keuzes maken. Voor beeldhouwers spelen weer eigenschappen als hardheid, gewicht, breukgevoeligheid en oppervlaktebehandeling een belangrijke rol. Materiaalkennis werd vroeger vaak in het atelier van meester op leerling doorgegeven. Tegenwoordig spelen ook technisch kunstonderzoek en conserveringsonderzoek een belangrijke rol. Kennis van materiaal beperkt de kunstenaar niet. Ze maakt juist experimenteren mogelijk, omdat beter kan worden voorspeld waar grenzen liggen en waar interessante verrassingen kunnen ontstaan. Wil je verder? Onderzoek kunstenaarsmaterialen en materiaalonderzoek en ga daarna naar pigmenten, bindmiddelen, ondergrond, hechting, droogproces, lichtechtheid, veroudering, verf maken, technisch kunstonderzoek en kunstconservering.

Over Materiaalkennis is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Lichtbestendigheid

Materiaal

Lichtbestendigheid Sommige kleuren blijven eeuwenlang sterk, andere verdwijnen langzaam Lichtbestendigheid is het vermogen van een pigment, kleurstof of ander materiaal om blootstelling aan licht te verdragen zonder sterk te verkleuren. Vooral ultraviolet en energierijk zichtbaar licht kunnen op den duur chemische veranderingen veroorzaken. Voor kunstenaars is lichtbestendigheid belangrijk bij verf, inkt, pastel, kleurpotlood, papier en textiel. Sommige pigmenten, zoals veel aardpigmenten en ijzeroxiden, zijn zeer stabiel. Andere kleuren kunnen onder langdurige belichting verbleken of van kleur veranderen. Fabrikanten geven daarom bij goede kunstenaarsmaterialen vaak een beoordeling van de lichtbestendigheid. Daarbij kunnen gestandaardiseerde testmethoden, bijvoorbeeld volgens ASTM-normen, worden gebruikt. Verschillende beoordelingssystemen zijn echter niet altijd rechtstreeks met elkaar vergelijkbaar. Ook een lichtbestendige kleur is niet volledig ongevoelig voor licht. Belichtingssterkte en blootstellingsduur blijven belangrijk. Wil je verder? Onderzoek lichtechtheid en lichtschade en ga daarna naar ASTM International, pigmenten, kleurstoffen, verbleken, ultraviolette straling, kleurverandering, kunstenaarsverf, materiaalonderzoek en kunstconservering.

Over Lichtbestendigheid is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Pigmentinformatie

Materiaal

Pigmentinformatie De naam op de tube vertelt lang niet altijd welke kleur erin zit Pigmentinformatie beschrijft welke kleurgevende stoffen in kunstenaarsverf zijn gebruikt. Voor kunstenaars is die informatie belangrijk, omdat twee tubes met bijna dezelfde kleurnaam toch uit verschillende pigmenten kunnen bestaan en daardoor anders mengen, dekken of verouderen. Op professionele verf staat daarom vaak een Colour Index-code. Zo verwijst PB29 naar ultramarijnblauw, PR101 naar rood ijzeroxide en PW6 naar titaanwit. Een verf kan één pigment bevatten, maar ook een mengsel van verschillende pigmenten. Naast de pigmentcode zijn eigenschappen als lichtechtheid, transparantie, dekkracht en kleurkracht belangrijk. Ook kunnen sommige pigmenten bijzondere eigenschappen hebben, zoals granulatie of een zeer lange droogtijd. Wie pigmentinformatie leert lezen, hoeft dus niet alleen op fantasierijke kleurnamen van fabrikanten af te gaan. De technische gegevens vertellen veel meer over het werkelijke gedrag van de verf. Wil je verder? Onderzoek Colour Index en pigmentcode en ga daarna naar lichtechtheid, ASTM International, dekkracht, transparantie, kleurkracht, granulatie, pigmenten, kunstenaarsverf en materiaalkennis.

Over Pigmentinformatie is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Voor dit object zijn nog geen tekstblokken vastgelegd.