Les Nabis

KUNSTTERMEN | Les Nabis

Een groep kunstenaars op zoek naar een vorm van betekenis op het platte land

Een kunstenaarsgroep met een bijzondere missie
 Les Nabis was een invloedrijke kunstenaarsgroep die aan het einde van de negentiende eeuw ontstond in Frankrijk. De naam Les Nabis is afkomstig uit het Hebreeuws en betekent letterlijk "de profeten". Die naam was niet toevallig gekozen. De kunstenaars zagen zichzelf als vernieuwers die een nieuwe richting aan de kunst wilden geven. Zij wilden verder kijken dan de zichtbare werkelijkheid en probeerden diepere betekenissen en spirituele waarden in hun werk tot uitdrukking te brengen.De groep bestond voornamelijk uit jonge kunstenaars die zich afzetten tegen de heersende opvattingen binnen de kunstwereld. Zij waren op zoek naar nieuwe manieren om gevoelens, ideeën en symbolische betekenissen zichtbaar te maken. Daarbij vonden zij inspiratie in de landelijke omgeving van Bretagne, waar kunstenaarskolonies zoals Pont-Aven een belangrijke rol speelden.

Pont-Aven als bron van inspiratie

Pont-Aven was een klein dorp in Bretagne dat uitgroeide tot een geliefde ontmoetingsplaats voor kunstenaars. De rust van het platteland vormde een scherp contrast met het drukke leven van Parijs. Veel kunstenaars zagen het eenvoudige bestaan van de boerenbevolking als een bron van authenticiteit en oprechtheid.

Voor de leden van Les Nabis vertegenwoordigde het platteland meer dan alleen een mooie omgeving. Zij zagen er een levenswijze die volgens hen dichter bij de essentie van het bestaan stond. In een tijd waarin industrialisatie en verstedelijking steeds meer invloed kregen, zochten zij juist naar rust, spiritualiteit en verbondenheid met traditie.

Deze zoektocht naar betekenis zou een belangrijk kenmerk worden van hun kunst.

De invloed van Paul Gauguin

Een grote inspiratiebron voor Les Nabis was de beroemde kunstenaar Paul Gauguin. Gauguin verbleef enige tijd in Pont-Aven en ontwikkelde daar een stijl die sterk afweek van het traditionele realisme.

Hij vond dat kunst niet simpelweg een exacte weergave van de werkelijkheid moest zijn. Volgens Gauguin moest een kunstenaar gevoelens, ideeën en innerlijke ervaringen zichtbaar maken. Zijn gebruik van krachtige kleuren, vereenvoudigde vormen en symbolische elementen maakte diepe indruk op de jonge kunstenaars van Les Nabis.

Vooral Paul Sérusier werd sterk beïnvloed door Gauguins ideeën. Sérusier groeide uit tot een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de beweging en hielp de principes van Les Nabis verder ontwikkelen.

Kunst als spirituele ervaring

De leden van Les Nabis waren ervan overtuigd dat kunst meer moest zijn dan een decoratieve afbeelding. Zij wilden het onzichtbare zichtbaar maken. Gevoelens, dromen, mystieke ervaringen en spirituele inzichten moesten een plaats krijgen binnen hun werk.

Daarom speelden symboliek en spiritualiteit een grote rol. Veel schilderijen bevatten verborgen betekenissen of verwijzingen naar religieuze en filosofische ideeën. De kunstenaars geloofden dat kunst een middel kon zijn om diepere waarheden te ontdekken.

Deze nadruk op het innerlijke leven sloot goed aan bij het symbolisme, een kunststroming die eveneens geïnteresseerd was in dromen, verbeelding en mystiek. Les Nabis ontwikkelden deze ideeën verder en gaven er een eigen invulling aan.

Symbolisme en synthetisme

Binnen de kunstgeschiedenis wordt Les Nabis vaak verbonden met het synthetisme. Deze stroming ontstond onder invloed van Gauguin en vormde een belangrijke tak binnen het symbolisme.

Het synthetisme ging uit van het idee dat een kunstwerk niet alleen moest bestaan uit een natuurgetrouwe weergave van de werkelijkheid. De kunstenaar mocht indrukken, emoties en symbolische betekenissen samenbrengen tot een nieuw geheel. Het beeld werd daarmee een synthese van waarneming, gevoel en idee.

Deze benadering gaf kunstenaars veel vrijheid. Zij hoefden zich niet langer strikt aan de zichtbare werkelijkheid te houden, maar konden hun eigen interpretatie centraal stellen.

De stijl van Les Nabis

De schilderstijl van Les Nabis was opvallend vernieuwend voor die tijd. De kunstenaars gebruikten vaak grote, vlakke kleurpartijen zonder veel aandacht voor realistische schaduwen of perspectief. Kleuren werden niet gekozen omdat zij natuurgetrouw waren, maar omdat zij een bepaalde sfeer of betekenis konden oproepen.

Ook contourlijnen speelden een belangrijke rol. Vormen werden vaak duidelijk omlijnd, waardoor het werk soms deed denken aan glas-in-loodramen of Japanse houtsneden. De invloed van niet-westerse kunst was dan ook duidelijk aanwezig.

Daarnaast experimenteerden de kunstenaars met uiteenlopende materialen en technieken. Zij beperkten zich niet tot traditionele schilderkunst, maar werkten ook met decoratieve kunstvormen, affiches, illustraties en interieurontwerpen.

Een blijvende invloed

Hoewel Les Nabis als georganiseerde groep slechts enkele decennia actief was, bleef hun invloed nog lang voelbaar. Hun nadruk op symboliek, kleurgebruik en persoonlijke expressie vormde een belangrijke schakel tussen het postimpressionisme en latere moderne kunststromingen.

Door hun zoektocht naar spiritualiteit en betekenis gaven zij de kunst een nieuwe richting. Hun ideeën over de vrijheid van de kunstenaar en de kracht van kleur zouden nog vele generaties kunstenaars inspireren.