Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Bloeden

Techniek
Welkom in mijn studeerkamer!

Bloeden Wanneer verf of inkt zich niet aan de grens houdt Bloeden is het ongewenst of juist bewust uitvloeien van kleur naar een aangrenzend gebied. Het verschijnsel komt vooral voor bij aquarel, inkt en andere vloeibare verfsoorten. Een scherpe lijn verandert dan in een zachte, soms grillige overgang. Bij aquarel ontstaat bloeden bijvoorbeeld wanneer twee nog natte kleurvlakken elkaar raken. Water en pigment bewegen over het vochtige papier en kleuren lopen in elkaar over. Ook sterk absorberend papier kan ervoor zorgen dat inkt of verf buiten de bedoelde vorm trekt. Bloeden hoeft geen fout te zijn. Kunstenaars kunnen het bewust gebruiken voor wolken, achtergronden, bloemen, landschappen en abstracte effecten. Het resultaat is gedeeltelijk voorspelbaar, maar water houdt altijd een eigen willetje. Wie scherpe grenzen wil, laat een aangrenzend vlak eerst drogen. Ga vanuit Bloeden eens verder naar Nat-in-nat, Aquarelverf, Pigment, Aquarelpapier, Kleurverloop of Wassing en ontdek hoe juist het loslaten van controle verrassende beelden kan opleveren.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

gerelateerd aan

wordt gebruikt in

Water

Techniek

Water Het eenvoudigste kunstenaarsmateriaal blijkt verrassend veelzijdig Water speelt in de beeldende kunst verschillende rollen. Het kan verdunner, oplosmiddel, transportmiddel, schoonmaakmiddel én onderdeel van een techniek zijn. Bij aquarel, gouache en veel acrylverven bepaalt de hoeveelheid water bijvoorbeeld hoe vloeibaar en transparant de verf wordt. Bij aquarel maakt extra water lichte wassingen en zachte overgangen mogelijk. Bij acrylverf kan water de verf verdunnen, al kan te veel water ook de verhouding tussen pigment en bindmiddel verstoren. Water wordt bovendien gebruikt voor het reinigen van veel watergedragen materialen en gereedschappen. Water beïnvloedt ook materialen zelf. Papier kan door vocht uitzetten en golven, terwijl hout kan zwellen of vervormen. Voor kunstconservering is ongewenst vocht daarom juist een belangrijke risicofactor. Daarnaast is water natuurlijk een veelvuldig onderwerp in kunst: van spiegelende grachten tot zeegezichten. Wil je verder? Vergelijk wat water doet met aquarel, gouache en acrylverf en onderzoek daarna watergedragen en wateroplosbare materialen.

Over Water is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Absorptie

Techniek

Absorptie Wat een ondergrond opzuigt, bepaalt hoe verf zich gedraagt Absorptie is het vermogen van een materiaal om vloeistof in zijn structuur op te nemen. In de kunstwereld speelt dat een grote rol bij papier, schildersdoek, hout, pleisterwerk en andere poreuze ondergronden. Een sterk absorberend oppervlak kan water, bindmiddel of oplosmiddel snel uit verf trekken. Dat heeft direct invloed op het schilderen. Op zuigend papier verspreidt aquarel zich anders dan op een gesloten oppervlak. Onbehandeld doek kan olie uit olieverf opnemen, terwijl een grondering de absorptie juist kan verminderen en gelijkmatiger maken. Absorptie beïnvloedt ook kleur, glans, drooggedrag en hechting. Wanneer een ondergrond plaatselijk sterker zuigt, kunnen matte of ongelijk gekleurde plekken ontstaan. Kunstenaars kunnen die eigenschap bestrijden, maar ook bewust gebruiken. Helen Frankenthaler liet bijvoorbeeld sterk verdunde verf in onbehandeld doek trekken. Wil je verder? Vergelijk absorptie, porositeit en hechting en kijk daarna naar grondering, onbehandeld doek, aquarel en papier. Zo ontdek je waarom de ondergrond actief meewerkt aan het uiteindelijke beeld.

Over Absorptie is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Inkt

Materiaal

Inkt Met een paar druppels kun je tekenen, schrijven én drukken Inkt is een vloeibaar of pasteus materiaal waarmee kunstenaars lijnen, vlakken en afdrukken maken. De samenstelling verschilt sterk. Sommige inkten bevatten fijn verdeelde pigmentdeeltjes in een bindmiddel, terwijl andere hun kleur krijgen van opgeloste kleurstoffen. Kunstenaars gebruiken inkt met pen, penseel, rietpen, marker of drukvorm. Daarmee kunnen uiterst fijne lijnen ontstaan, maar ook krachtige zwarte vlakken, wassingen en snelle schetsen. Oost-Indische inkt is een bekend voorbeeld van een zwarte pigmentinkt, traditioneel gebaseerd op zeer fijne koolstofdeeltjes. Ook binnen grafische technieken speelt inkt een hoofdrol. Etsinkt, lithografische inkt en zeefdrukinkt moeten ieder aan andere eisen voldoen. Viscositeit, droogtijd, hechting en dekkracht worden daarom aangepast aan de gebruikte druktechniek. Niet iedere inkt is watervast of lichtecht. Dat is belangrijk bij het maken én conserveren van kunstwerken. Wil je verder? Onderzoek Oost-Indische inkt, tekeninkt en zeefdrukinkt en ga daarna naar rietpen, penseeltekenen, wassingen en grafische kunst.

Over Inkt is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Wassing

Techniek

Wassing Met veel vloeistof en weinig kleur ontstaat juist verrassend veel ruimte Een wassing is een dunne, transparante laag verdunde inkt of verf die meestal met een penseel wordt aangebracht. De ondergrond blijft er gedeeltelijk doorheen zichtbaar. Wassingen worden veel gebruikt in tekeningen, aquarellen en studies om snel toon, kleur, schaduw en sfeer aan te brengen. Door de verhouding tussen kleurstof en water te veranderen ontstaan verschillende toonwaarden. Een lichte wassing bevat veel water; een donkerdere wassing meer inkt of pigment. Meerdere transparante wassingen kunnen over elkaar worden aangebracht om een partij geleidelijk te verdiepen. Een wassing kan egaal zijn, maar ook van licht naar donker verlopen. Op nat papier ontstaan zachte overgangen, terwijl een wassing op droog papier meestal beter begrensd blijft. Bij een pentekening kunnen wassingen de lijnen aanvullen met volume en ruimtelijkheid. Wil je verder? Vergelijk wassing, laveren en gewassen inkttekening en onderzoek daarna aquarel, transparantie, toonwaarde en nat-in-nat.

Over Wassing is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Aquarelpapier

Materiaal

Aquarelpapier Papier dat water opvangt zonder meteen de controle te verliezen Aquarelpapier is speciaal gemaakt voor schilderen met aquarelverf en veel water. Het papier moet vocht kunnen opnemen zonder direct sterk te vervormen, beschadigen of zijn oppervlaktestructuur te verliezen. Daarom is het meestal steviger dan gewoon tekenpapier. Belangrijke eigenschappen zijn papiergewicht, zuigkracht en oppervlaktestructuur. Glad papier geeft scherpe lijnen en fijne details. Papier met meer structuur laat pigment zich onregelmatiger afzetten en kan daardoor een levendiger beeld geven. Veel aquarelpapier wordt gemaakt van katoen of cellulose, of een combinatie daarvan. Ook de behandeling tijdens de productie is belangrijk. Door lijming wordt geregeld hoe snel water in het papier trekt. Zwaar papier, bijvoorbeeld 300 g/m², kan doorgaans meer water verdragen dan licht papier. De keuze van het papier beïnvloedt dus rechtstreeks de schildertechniek. Wil je verder? Onderzoek aquareltechniek en papierstructuur en ga daarna naar zuigkracht, papiergewicht, katoenpapier, cellulose, lijming, nat-in-nat, nat-op-droog, wassing, uitsparen en aquarelverf.

Aquarelpapier is ideaal papier voor het werken met waterverf-achtige verfsoorten

Beschrijving
Ondergrond kiezen

Aquarelpapier is ideaal papier voor het werken met waterverf-achtige verfsoorten

De keuze van de ondergrond is best van belang
Als u met aquarel aan de gang gaat als schilderondergrond dan is het speciale aquarelpapier het meest geschikt. Aquarelpapier heeft een ruw oppervlak en door de structuur is het heel geschikt om vocht op te nemen. Aquarelpapier is in losse vellen te koop en als blok. In dat laatste geval kunt u de vellen los snijden, zowel voor als na het aquarelleren.


Aquarelpapier
Hoe gladder het papier hoe meer het zich leent voor het schilderen van details. Ook gelijkmatige kleurvlakken zijn gemakkelijker weer te geven op een glad oppervlak dan op het ruwe materiaal van het aquarelpapier. Het plezier is het werken met aquarel laat zich voor een groot deel bepalen door het soort papier dat u gebruikt als schilderondergrond. Dus laat u op dat gebied goed voorlichten.




Schilderkarton
Schilderkarton is een vorm van stevig tekenpapier dat op karton is geplakt. Het bestaat is zowel een gladde als een meer gestructureerde versie. Er zijn schilders die een schilderondergrond prettiger vinden werken als er sprake is van een dikkere onderlaag, zodat ze het van een extra laag grondverf of gresso voorzien voordat ze het schilderkarton in gebruik gaan nemen. Het is verstandig om beide kanten van karton van extra verf te voorzien om te voorkomen dat het later krom zal gaan trekken. De verf zal hierdoor beter opgenomen worden en het wordt daarmee ook meer geschikt voor het maken van details. Schilderkarton wordt vaak gebruikt als schilderondergrond in combinatie met acrylverf of olieverf.

Geprepareerd papier
Speciaal voor het werken met acryl of met olieverf bestaat er geprepareerd papier. Het voordeel van dit papier als schilderondergrond is dat het geen verf doorlaat, maar het nadeel van het dunne materiaal is dat het slecht de verdunningsmiddelen als water en olie opneemt wat vooral bij een wat dikkere verflaag forse problemen kan geven. Als u met deze negatieve eigenschap een beetje rekening houdt dan is het geprepareerde papier heel goed te gebruiken.

Canvasboard.
Het zogenaamde linnenkarton of canvasboard is een laagje dun katoen dat op relatief dik karton is gelijmd waardoor het vrij stevig wordt en goed bruikbaar als schilderondergrond. Het is in allerlei afmetingen, tot vrij groot te verkrijgen en het is niet overdreven duur.
Het staat echter bekend om een relatief korte levensduur van de ermee gemaakte werken. Wilt u een kunstwerk maken dat over eeuwen nog bewonderd wordt dan is het aan te raden echt schilderslinnen van goede kwaliteit te gebruiken of om over te stappen op hardboard of mdf.

Hardboard
Panelen van hardboard of het wat dikkere en zwaardere mdf zijn in allerlei maten te verkrijgen. Bij de bouwmarkt tot panelen van 122 x 244. Een flink formaatje voor aan de muur. Soms zit er op het hardboard al een witte laag maar anders zult u een aantal lagen grondverf en eventueel een laag gresso aan moeten brengen om er een geschikte schilderondergrond van te maken. Vergeet niet om tussen de schilderbeurten door te schuren. U krijgt dan wel een aalgladde schilderondergrond en niet elke schilder vindt dat prettig. U kunt dat voorkomen door sterk verdunde structuurverf, rauwfaserverf en dergelijke te gebruiken zodat u een ruwe of zelfs zeer ruwe ondergrond krijgt. Een duidelijk geval van smaak dus.



aquarel
Schilderdoek
Schilderdoek koopt u kant en klaar opgespannen. Het is van belang dat het hout goed uitgewerkt is anders gaat het later krom staan en dat is hinderlijk. Let op de kwaliteit die u koopt. Schilderdoek is op allerlei plaatsen te krijgen, ook de meest branchevreemde en de kwaliteit is wisselend. Als het goed is is het van ondergrondlaag voorzien hoewel er ook naturel te krijgen is. Niet alleen wit is te krijgen, in beperkter mate is ook zwart schilderdoek te koop als schilderondergrond voor speciale effecten.


Keggen ofwel spiepennen
Bij een schilderdoek horen zogenaamde keggen. Deze keggen worden in de hoeken geslagen om het doek strakker te trekken. Soms zijn deze keggen ook van kunststof maar die hebben de neiging om slecht te blijven zitten. Keggen worden trouwens ook wel spiepennen genoemd. Overigens mag je de keggen in onbeperkt in de hoeken blijven vastzetten. Je loopt het gevaar dat het doek scheurt als de druk te hoog oploopt.

Doek strak trekken
Mocht een doek na het beschilderen wat slap geworden zijn, iets wat meestal wel gebeurt, dan kunt u met enkele klappen met een hamer op de keggen het doek weer strak trekken. Overdrijf het niet anders krijgt u kans op scheuren van het doek vanaf de ingeslagen spijkertjes.

Kleurverloop

Techniek

Kleurverloop Wanneer de ene kleur bijna ongemerkt in de andere overgaat Een kleurverloop is een geleidelijke overgang tussen twee of meer kleuren. Daarbij kan bijvoorbeeld blauw langzaam overgaan in groen, of een donkere kleur steeds lichter worden. Er ontstaat geen scherpe grens, maar een reeks tussenliggende kleurnuances. Kunstenaars gebruiken kleurverlopen om ruimte, licht, volume en atmosfeer weer te geven. In een geschilderde lucht kan een diep blauw bovenaan bijvoorbeeld geleidelijk lichter worden richting de horizon. Ook bij het modelleren van een gezicht of voorwerp helpen zachte overgangen om ronde vormen zichtbaar te maken. Bij aquarel kan een kleurverloop ontstaan door de verhouding tussen water en pigment tijdens een wassing te veranderen. Met olie- en acrylverf kunnen kleuren nat in nat in elkaar worden gewerkt. Digitale beeldprogramma's maken vergelijkbare overgangen als gradient. Een kleurverloop kan subtiel zijn, maar ook bewust grote kleurverschillen verbinden. Wil je verder? Onderzoek toonovergang en kleurwassing en ga daarna naar nat-in-nat, zachte overgangen, gradiënt, kleurmenging, modellering, luchtperspectief, aquareltechniek, toonwaarden en kleurharmonie.

Over Kleurverloop is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Bloeden van verflagen

Beschrijving
Bloeden van verflagen In de beeldende kunst wordt de term 'bloeden' meestal gebruikt om te verwijzen naar het verschijnsel waarbij verf, inkt of ander medium door een geschilderd oppervlak begint te lekken. Bloeden is het effect van een donkere kleur die door een later aangebrachte, lichtere verflaag naar het oppervlak toe kruipt. En dat zal vaak op een ongewenste manier gebeuren. Bijvoorbeeld een onderlaag die door een bovenlaag heen begint te dringen. Dit bloeden kan optreden wanneer verschillende verf- of inktla…

Bloeden van verflagen

Bloeden van verflagen

In de beeldende kunst wordt de term 'bloeden' meestal gebruikt om te verwijzen naar het verschijnsel waarbij verf, inkt of ander medium door een geschilderd oppervlak begint te lekken.
Bloeden is het effect van een donkere kleur die door een later aangebrachte, lichtere verflaag naar het oppervlak toe kruipt. En dat zal vaak op een ongewenste manier gebeuren. Bijvoorbeeld een onderlaag die door een bovenlaag heen begint te dringen.

Dit bloeden kan optreden wanneer verschillende verf- of inktlagen niet goed hechten, wanneer de verf van de bovenlaag te dun is aangebracht, of wanneer er te veel oplosmiddel wordt gebruikt waardoor er in verhouding te weinig pigment meer overgebleven is.

Er zijn verschillende factoren bekend die tot bloedingen van verflagen kunnen leiden:

Een verkeerde keuze van het gebruikte materiaal
Het gebruik van verven die niet bij elkaar passen, verschillend merken, gebruik van inkten of soms nog andere materialen kan leiden tot ongewenste reacties in de verflagen die het bloeden kunnen veroorzaken.

Gebruik van te veel oplosmiddel
Wanneer er te veel verdunner, water of ander oplosmiddel aan de verf of inkt wordt toegevoegd, kan dit leiden tot bloedingen doordat de pigmenten te ver worden verspreid en verdund.

Geven van onvoldoende droogtijd
Als verflagen niet voldoende tijd gekregen hebben om goed te drogen voor er een nieuwe laag is opgebracht, kunnen de verschillende lagen niet goed op elkaar hechten en zullen ze gaan bloeden.

Gebruik van een onjuiste techniek
Soms kan bloeding optreden als gevolg van onnauwkeurige schildertechnieken, zoals het te snel over elkaar aanbrengen van lagen.

Om bloedingen in de beeldende kunst te voorkomen, kunnen verschillende maatregelen worden genomen, zoals:

Gebruik altijd geschikte materialen
Zorg ervoor dat de verven, inkten en andere materialen die worden gebruikt compatibel zijn met elkaar. Weet je het niet zeker, probeer het dan uit maar laat dan wel een flinke periode voordat je conclusies gaat trekken. Ook het oppervlak waarop wordt gewerkt moet tegen de gebruikte verf bestand zijn.

Gebruik de juiste verdunning
Voeg niet te veel oplosmiddel toe aan de verf of inkt. Zorg er ook voor dat de verdunning gelijkmatig wordt aangebracht.

Zorg voor ruim voldoende droogtijd
Laat elke laag verf of inkt voldoende tijd drogen voordat je een nieuwe laag aanbrengt. Wacht liever te lang dan te kort. Voldoende droogtijd helpt om een goede hechting tussen de opeenvolgende lagen te garanderen.

Gebruik altijd een nauwkeurige techniek
Neem de tijd om zorgvuldig te werken. Vermijd haastig schilderen. Breng lagen goed gelijkmatig aan en voorkom overmatige bewerking van het oppervlak. met harde penselen, paletmessen en dergelijke.

Als bloedingen dan toch optreden, kunnen ze soms worden gecorrigeerd door de aangetaste gebieden te laten drogen en vervolgens voorzichtig weg te schuren of door een nieuwe laag verf of inkt aan te brengen nadat de vorige volledig is opgedroogd. In sommige gevallen kan het echter nodig zijn om het werk opnieuw te doen of professionele hulp in te roepen voor restauratie. Maar dat is alleen zinvol bij werken met een hoge of sterk emotionele waarde.