gerelateerd aan balsem ⓘ Dammar lariks ⓘ Mastiek ⓘ Natuurlijke hars ⓘ Schildermedium ⓘ Terpentijnolie
Glaceren Techniek Glaceren Schilderen met licht dat door de verf heen lijkt te komen Glaceren is een schildertechniek waarbij een kunstenaar dunne, transparante of halftransparante verflagen over reeds gedroogde verf aanbrengt. Iedere nieuwe laag verandert subtiel de kleur van de laag eronder. Daardoor kunnen kleuren een bijzondere diepte en helderheid krijgen zonder dat dikke verf nodig is. De techniek werd veel gebruikt in de Europese schilderkunst en speelde een belangrijke rol bij het schilderen met olieverf. Vooral bij huid, kleding, schaduwen en rijke kleurpartijen konden glacislagen bijzonder verfijnde effecten opleveren. Glaceren vraagt geduld. Een onderliggende verflaag moet voldoende droog zijn voordat een volgende laag wordt aangebracht. De kunstenaar bouwt het uiteindelijke resultaat daardoor stap voor stap op. Glaceren heeft verwantschap met sfumato, maar beide begrippen betekenen niet hetzelfde. Sfumato draait om zachte, bijna onzichtbare overgangen tussen vormen, licht en schaduw. Glaceren is de technische werkwijze waarbij transparante verflagen over elkaar worden aangebracht. Over Glaceren is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Schildermedium Materiaal Schildermedium Wat je aan verf toevoegt, kan veranderen hoe een schilderij ontstaat Een schildermedium is een stof of mengsel dat aan verf wordt toegevoegd om de verwerking en eigenschappen van de verf te beïnvloeden. Een medium kan verf bijvoorbeeld vloeibaarder, transparanter, glanzender of juist dikker maken. Ook droogtijd en penseelvoering kunnen veranderen. Bij olieverf bestaan traditionele media onder andere uit drogende olie en soms hars of oplosmiddel. Lijnolie maakt verf doorgaans vetter en soepeler, terwijl een oplosmiddel de verf tijdelijk dunner kan maken maar zelf geen bindmiddel toevoegt. Moderne schildermedia zijn vaak speciaal samengesteld voor een bepaalde toepassing. Ook voor acrylverf bestaan allerlei media. Daarmee kunnen kunstenaars transparante lagen, dikke structuren of een andere glans bereiken zonder de verf simpelweg sterk met water te verdunnen. Een medium is dus meer dan een verdunner. Verkeerd of overmatig gebruik kan bovendien de duurzaamheid van een verflaag beïnvloeden. Wil je verder? Vergelijk lijnolie, drogende olie, verdunner, retarder en impastomedium en ontdek hoe ieder medium het gedrag van verf op een andere manier verandert. Over Schildermedium is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Olieverfschilderkunst Techniek Olieverfschilderkunst Een techniek waarin kleur dagenlang beweeglijk kan blijven en eeuwen kan overleven Olieverfschilderkunst is schilderkunst waarbij pigmenten worden gebonden in een drogende olie, meestal lijnolie. De techniek werd vanaf de late middeleeuwen steeds belangrijker en bood kunstenaars ongekende mogelijkheden om kleur, licht, textuur en detail op te bouwen. Olieverf droogt relatief langzaam. Daardoor kunnen kleuren op het schilderij worden gemengd en zachte overgangen ontstaan. Tegelijk kan een kunstenaar juist in meerdere lagen werken. Dunne transparante glacislagen geven kleur diepte, terwijl dikke pasteuze verf en impasto het oppervlak tastbaar maken. Kunstenaars als Jan van Eyck, Rembrandt en Johannes Vermeer benutten ieder andere eigenschappen van olieverf. Later maakten bijvoorbeeld Van Gogh en de expressionisten juist de zichtbare penseelstreek belangrijk. Een olieverfschilderij is technisch een complete laagopbouw van drager, grondering en verschillende verflagen. Wil je verder? Kijk onder het zichtbare beeld en ontdek lijnolie, drogende olie, onderschildering, glaceren en impasto. Zo volg je een schilderij van ondergrond tot laatste penseelstreek. Over Olieverfschilderkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Natuurlijke hars Materiaal Natuurlijke hars Kleverige stoffen uit bomen werden vernis, bindmiddel en kunstenaarsmateriaal Natuurlijke hars is een organische stof van natuurlijke oorsprong, meestal afkomstig van bomen en andere planten. Veel harsen worden door planten afgescheiden en kunnen na verloop van tijd uitharden. Kunstenaars en ambachtslieden gebruiken zulke materialen al eeuwen. Bekende natuurlijke harsen zijn dammar, mastiek, colofonium en sandarak. Ze werden onder andere gebruikt voor vernissen, lakken, lijmen en als bestanddeel van bepaalde schildermedia. Opgelost in een geschikt oplosmiddel kan een hars een heldere laag vormen die kleuren verdiept en een oppervlak glans geeft. Natuurlijke harsen hebben ook nadelen. Onder invloed van licht, zuurstof en veroudering kunnen sommige harslagen vergelen, bros worden of hun transparantie verliezen. Oude schilderijvernissen kunnen daardoor het uiterlijk van een kunstwerk sterk veranderen. Moderne synthetische harsen bieden voor sommige toepassingen alternatieven. Wil je verder? Onderzoek dammar, mastiek en colofonium en ga daarna naar vernis, schildermedium, oplosmiddel, synthetische hars, vergeling en kunstconservering. Over Natuurlijke hars is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Mastiek Materiaal Mastiek Een boomhars die eeuwenlang schilderijen glans en diepte gaf Mastiek is een natuurlijke hars afkomstig van de mastiekboom (Pistacia lentiscus), een struik die vooral rond het Middellandse Zeegebied groeit. De hars wordt gewonnen als kleine, harde, doorschijnende korrels of druppels. In de schilderkunst werd mastiek vooral gebruikt voor het maken van vernis en schildermedia. De hars kan worden opgelost in geschikte oplosmiddelen, waarna een transparante laag ontstaat. Zo'n vernis kan kleuren meer verzadigd laten lijken en het schilderoppervlak een gelijkmatige glans geven. Mastiek heeft echter ook nadelen. Door licht, zuurstof en veroudering kan de hars vergelen en brosser worden. Een oude mastiekvernis kan daardoor het oorspronkelijke kleurbeeld van een schilderij veranderen. In de moderne conservering worden daarom voor bepaalde toepassingen stabielere synthetische harsen gebruikt. Mastiek is een mooi voorbeeld van de historische relatie tussen natuurmateriaal en schildertechniek. Wil je verder? Vergelijk mastiek met dammar en onderzoek daarna natuurlijke hars, vernis, schildermedium, oplosmiddel, vergeling en kunstconservering. Over Mastiek is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
balsem Materiaal Balsem Een vloeibare boomhars met een lange geschiedenis in het schildersatelier Een balsem is een natuurlijke harsachtige vloeistof of halfvloeibare afscheiding van bepaalde bomen en planten. In tegenstelling tot veel harde harsen bevat een balsem van nature vluchtige bestanddelen, waardoor hij aanvankelijk vloeibaar en vaak sterk geurend is. Binnen de kunstwereld zijn vooral Venetiaanse terpentijn, Straatsburgse terpentijn en copaivabalsem bekende historische voorbeelden. Ze werden onder andere verwerkt in schildermedia, vernissen en lakken. Balsems kunnen verf een andere vloeiing, transparantie of glans geven. De termen balsem, hars en terpentijn zijn historisch niet altijd consequent gebruikt. Bovendien kunnen natuurlijke producten sterk verschillen naar herkomst en samenstelling. Daardoor is het bij oude recepten belangrijk om te onderzoeken welke stof werkelijk bedoeld werd. Net als andere natuurlijke harsproducten kunnen balsems tijdens het verouderen verkleuren, verharden of brosser worden. Wil je verder? Onderzoek natuurlijke hars en Venetiaanse terpentijn en ga daarna naar mastiek, dammar, copaivabalsem, terpentijn, vernis, schildermedium, oplosmiddel en hars. Over balsem is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
lariks Materiaal Lariks Een naaldboom die hout én schildersmateriaal leverde De lariks (Larix) is een naaldboom die, anders dan de meeste naaldbomen, in de herfst zijn naalden verliest. Het hout is sterk en harsrijk en wordt al eeuwen gebruikt voor constructies, meubels, betimmeringen en andere houttoepassingen. Voor de kunstwereld is vooral de harsachtige afscheiding van bepaalde larikssoorten interessant. Hieruit wordt Venetiaanse terpentijn gewonnen: een dikke, balsemachtige vloeistof die historisch werd gebruikt in schildermedia, vernissen en andere preparaten. Ondanks de naam komt deze stof dus niet uit Venetië; de handelsnaam verwijst naar de historische handel in het product. Lariks kan ook als houtsoort voorkomen in beeldhouwkunst, houtsnijwerk en kunstnijverheid. Zoals andere houtsoorten reageert het op veranderingen in vochtigheid en temperatuur, wat bij houten kunstvoorwerpen van belang is voor conservering. Wil je verder? Onderzoek Venetiaanse terpentijn en balsem en ga daarna naar natuurlijke hars, terpentijn, naaldhout, houtbewerking, houtsculptuur, schildermedium, vernis en houtconservering. Over lariks is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.