Tubisme

KUNSTSTROMINGEN | Tubisme 
De kunst van vorm, kleur en beweging
Een minder bekende stroming in de beeldende kunst

Tubisme is een kunststroming die ontstond aan het begin van de twintigste eeuw en nauw verbonden is met de ontwikkeling van de moderne kunst in Frankrijk. Hoewel het tubisme nooit zo bekend werd als stromingen als het kubisme of het futurisme, heeft het een belangrijke bijdrage geleverd aan de vernieuwing van de beeldende kunst. De stroming kenmerkt zich door het gebruik van cilindrische vormen, krachtige kleuren en dynamische composities die een gevoel van beweging en energie oproepen.

Wel buizen, maar die vormen nog geen tubisme

De naam tubisme is afgeleid van het Franse woord tube, wat buis of cilinder betekent. Deze benaming verwijst naar de manier waarop kunstenaars objecten en figuren vereenvoudigden tot cilindrische en geometrische vormen. Hierdoor ontstond een nieuwe beeldtaal die zich losmaakte van de traditionele weergave van de werkelijkheid.

Ontstaan van het tubisme

Het tubisme ontwikkelde zich in de eerste decennia van de twintigste eeuw, een periode waarin kunstenaars op zoek waren naar nieuwe manieren om de moderne wereld uit te beelden. De snelle industrialisatie, technologische vooruitgang en veranderende samenleving inspireerden kunstenaars om te experimenteren met vorm en compositie.

Het tubisme ontstond deels als reactie op het kubisme. Waar kubistische kunstenaars objecten opbraken in scherpe vlakken en complexe structuren, legden tubistische kunstenaars meer nadruk op ronde, cilindrische vormen. Hierdoor kregen hun werken een monumentale en vaak mechanische uitstraling. Machines, fabrieken en de moderne stad vormden regelmatig een inspiratiebron.

Kenmerken van het tubisme

Een van de belangrijkste kenmerken van het tubisme is de verregaande abstractie. Kunstenaars probeerden niet langer de zichtbare werkelijkheid natuurgetrouw weer te geven. In plaats daarvan reduceerden zij vormen tot eenvoudige geometrische elementen zoals cilinders, kubussen, kegels en bollen.

Daarnaast speelt kleur een belangrijke rol. Tubistische kunstwerken bevatten vaak heldere en krachtige kleuren die bijdragen aan de visuele impact van het werk. De kleuren worden niet altijd gebruikt om de werkelijkheid na te bootsen, maar dienen vooral om contrast, ritme en energie te creëren.

Ook de compositie is kenmerkend voor de stroming. De geometrische vormen lijken vaak in beweging te zijn. Door overlappende vormen, herhaling en ritmische patronen ontstaat een gevoel van dynamiek. Dit sluit aan bij de fascinatie van veel moderne kunstenaars voor snelheid, techniek en vooruitgang.

Fernand Léger en het tubisme

De kunstenaar die het meest met het tubisme wordt geassocieerd is Fernand Léger. Zijn schilderijen uit de periode rond 1910 tot 1920 tonen een duidelijke voorkeur voor cilindrische vormen en krachtige kleurcontrasten. Critici gebruikten zelfs de term "tubisme" om zijn werk te beschrijven.

Léger liet zich inspireren door de industriële wereld en zag schoonheid in machines, constructies en moderne techniek. In zijn schilderijen worden mensen, gebouwen en objecten vaak opgebouwd uit buisvormige elementen die samen een krachtig en harmonieus geheel vormen.

Ook Gino Severini experimenteerde met geometrische vereenvoudiging en dynamische composities. Hoewel hij vooral bekendstaat als futurist, vertonen sommige van zijn werken overeenkomsten met de principes van het tubisme.

Invloed op de moderne kunst

Hoewel het tubisme nooit uitgroeide tot een grote zelfstandige kunstbeweging, heeft het wel invloed gehad op de verdere ontwikkeling van de abstracte kunst. De nadruk op geometrische vereenvoudiging, constructie en ritme keert later terug in stromingen zoals het constructivisme, het purisme en diverse vormen van abstracte kunst.

Het tubisme liet zien dat kunstenaars niet afhankelijk waren van een realistische voorstelling om een krachtig beeld te creëren. Door vorm, kleur en compositie centraal te stellen ontstond een nieuwe manier van kijken naar kunst en naar de moderne wereld.

Het belang van het tubisme vandaag

Tegenwoordig wordt het tubisme gezien als een interessante schakel in de ontwikkeling van de moderne kunst. De stroming vormt een brug tussen het kubisme, het futurisme en de abstracte kunst die later in de twintigste eeuw zou ontstaan. Voor hedendaagse kunstenaars biedt het tubisme nog steeds inspiratie door zijn combinatie van eenvoud, kracht en visuele dynamiek.

De nadruk op geometrische vormen, expressieve kleuren en beweging maakt het tubisme tot een fascinerende kunststroming die laat zien hoe kunstenaars de moderne wereld probeerden te begrijpen en te verbeelden. 

Hoewel de stroming altijd relatief klein bleef, is haar invloed op de ontwikkeling van de moderne beeldtaal onmiskenbaar.