Pasteus

Olieverf

Olieverf Van een klodder gekleurde pasta naar vijf eeuwen meesterwerken Olieverf is een van de belangrijkste materialen uit de geschiedenis van de schilderkunst. Pigment wordt gemengd met een drogende olie, meestal lijnolie. Daardoor ontstaat verf die langzaam droogt en kunstenaars veel mogelijkheden geeft om kleuren te mengen, lagen over elkaar aan te brengen en kleine details uit te werken. Juist die lange droogtijd werd een kracht. Schilders kunnen zachte overgangen maken, transparante glacislagen gebruiken of juist dikke klodders verf aanbrengen. Van de verfijnde schilderijen van Jan van Eyck en Rembrandt tot de krachtige penseelstreken van Vincent van Gogh: allemaal ontstonden ze met hetzelfde basisprincipe. Olieverf veranderde bovendien mee met de kunstenaar. Verf in tubes maakte buiten schilderen in de negentiende eeuw veel gemakkelijker. Open de deur naar olieverf: ontdek pigmenten, lijnolie, glaceren, impasto, paletmessen, schildersdoek en kunstenaars die met een paar kleuren een compleet nieuwe wereld konden schilderen.

Paletmes

Paletmes Soms wordt een schilderij niet alleen met penselen gemaakt Een paletmes is een plat metalen gereedschap dat schilders traditioneel gebruiken voor het mengen van verf op een palet. Daarnaast bestaan schildermessen waarmee verf rechtstreeks op een schilderoppervlak kan worden aangebracht. Daarmee kunnen dikke lagen, scherpe randen en opvallende structuren worden gemaakt. Vooral bij impasto kan een mes interessante effecten opleveren. De verf kan worden uitgesmeerd, opgeschoven of in stevige banen worden aangebracht. Het resultaat verschilt duidelijk van een zachte penseelstreek. Bij Carel Fabritius is voorzichtigheid nodig. Zijn schilderijen bevatten soms krachtige, dik aangebrachte verf en opvallend vrije verfstreken, maar daaruit kan niet automatisch worden geconcludeerd dat hij voor specifieke passages een paletmes gebruikte. Zonder overtuigend technisch onderzoek blijft zo'n directe koppeling onzeker. Het paletmes is voor KunstCore daarom vooral interessant als ondersteunend object bij schildertechniek. Vanuit Fabritius kan de bezoeker via impasto en zichtbare verfstructuur verder ontdekken hoe schilders verf fysiek behandelen. Een schilderij bestaat immers niet alleen uit kleuren en voorstellingen. Het blijft ook materiaal dat met gereedschap op een oppervlak is aangebracht.

Over Paletmes is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Impasto

Dikke verf maakt van een plat schilderij bijna een tastbaar oppervlak Impasto is een schildertechniek waarbij verf relatief dik wordt aangebracht, zodat penseelstreken en soms zelfs afzonderlijke klodders verf zichtbaar blijven. Hierdoor ontstaat reliëf. Licht dat op het schilderij valt, wordt door deze oneffenheden op verschillende manieren gereflecteerd. Carel Fabritius leerde tijdens zijn verblijf in het atelier van Rembrandt hoe effectief zo'n levendige verfbehandeling kon zijn. Rembrandt gebruikte dikke verf bijvoorbeeld voor lichte delen van gezichten, kleding en glanzende voorwerpen. Fabritius nam dergelijke mogelijkheden over, maar ontwikkelde vervolgens een lichtere, meer persoonlijke schilderwijze. In Het puttertje is goed te zien hoe Fabritius met betrekkelijk vrije penseelstreken veren, licht en materiaal suggereert. Niet ieder veertje wordt afzonderlijk geschilderd. Verfstreken vormen samen de indruk van een vogel. Impasto kan daardoor meer doen dan structuur toevoegen. De techniek maakt de handeling van het schilderen zichtbaar. Wie een schilderij van dichtbij bekijkt, ontdekt verfstreken; op enige afstand veranderen dezelfde streken in licht, veren, huid of stof.

Over Impasto is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Glaceren

Glaceren Schilderen met licht dat door de verf heen lijkt te komen Glaceren is een schildertechniek waarbij een kunstenaar dunne, transparante of halftransparante verflagen over reeds gedroogde verf aanbrengt. Iedere nieuwe laag verandert subtiel de kleur van de laag eronder. Daardoor kunnen kleuren een bijzondere diepte en helderheid krijgen zonder dat dikke verf nodig is. De techniek werd veel gebruikt in de Europese schilderkunst en speelde een belangrijke rol bij het schilderen met olieverf. Vooral bij huid, kleding, schaduwen en rijke kleurpartijen konden glacislagen bijzonder verfijnde effecten opleveren. Glaceren vraagt geduld. Een onderliggende verflaag moet voldoende droog zijn voordat een volgende laag wordt aangebracht. De kunstenaar bouwt het uiteindelijke resultaat daardoor stap voor stap op. Glaceren heeft verwantschap met sfumato, maar beide begrippen betekenen niet hetzelfde. Sfumato draait om zachte, bijna onzichtbare overgangen tussen vormen, licht en schaduw. Glaceren is de technische werkwijze waarbij transparante verflagen over elkaar worden aangebracht.

Over Glaceren is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Penseelvoering

Penseelvoering Aan de verfstreek kun je soms de hand van de kunstenaar herkennen Penseelvoering is de manier waarop een kunstenaar het penseel beweegt en de verf op het oppervlak aanbrengt. Daarbij spelen richting, snelheid, druk, hoeveelheid verf en het soort penseel allemaal een rol. Penseelvoering kan daardoor een belangrijk onderdeel van de persoonlijke stijl van een schilder worden. Een gladde penseelvoering kan de afzonderlijke streken vrijwel onzichtbaar maken. Bij een losse of expressieve werkwijze blijven ze juist duidelijk aanwezig. Denk aan de levendige toetsen van de impressionisten of de krachtige, ritmische verfstreken van Vincent van Gogh. Een kunstenaar kan ook binnen één schilderij verschillende soorten penseelvoering combineren. Penseelvoering helpt bovendien bij het weergeven van vorm, beweging, licht en textuur. De richting van een streek kan bijvoorbeeld de ronding van een gezicht volgen of de beweging van water versterken. Wil je verder? Onderzoek penseelstreek, toets, impasto en textuur en vergelijk daarna de penseelvoering van Rembrandt, Van Gogh en de impressionisten. Zo ontdek je hoe beweging van de hand zichtbaar blijft in verf.

Over Penseelvoering is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Laagdikte

Laagdikte Een fractie van een millimeter kan het uiterlijk van verf veranderen Laagdikte is de dikte van een aangebrachte laag materiaal, bijvoorbeeld verf, inkt, vernis of grondering. Binnen de schilderkunst heeft die dikte grote invloed op kleur, structuur, droogtijd en de manier waarop licht op het oppervlak reageert. Een dunne verflaag kan de ondergrond of een eerdere kleur gedeeltelijk zichtbaar laten. Bij een glacis wordt daarvan bewust gebruikgemaakt. Een dikke verflaag kan juist sterk dekkend zijn en een tastbaar reliëf vormen, zoals bij impasto. Laagdikte beïnvloedt ook het technische gedrag van een schilderij. Een dikke laag olieverf droogt anders dan een dunne laag. Als opeenvolgende lagen verschillend reageren op droging, temperatuur of beweging van de drager, kunnen op termijn barsten of andere beschadigingen ontstaan. Ook bij zeefdruk, vernis en grondering is controle van de laagdikte belangrijk. Wil je verder? Vergelijk glaceren met impasto en onderzoek daarna opaciteit, transparantie, droogtijd en opbouw in lagen.

Over Laagdikte is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.