Multipel

KUNSTTERMEN | Multipel

Kunst voor een breed publiek

Wat is een multipel?

Een multipel is een kunstwerk dat in meerdere exemplaren wordt vervaardigd. In tegenstelling tot een uniek schilderij of beeldhouwwerk is een multipel juist bedoeld om in grotere aantallen beschikbaar te zijn. Het bijzondere is dat een multipel niet primair via de traditionele kunsthandel wordt verspreid, maar vaak rechtstreeks door kunstenaars, kunstinitiatieven of culturele organisaties wordt aangeboden.

Het idee achter de multipel is dat kunst toegankelijk moet zijn voor een groter publiek. Door meerdere exemplaren te produceren kunnen de kosten per stuk aanzienlijk lager worden gehouden, waardoor meer mensen in staat zijn een kunstwerk aan te schaffen.

De multipel vormt daarmee een interessant alternatief voor de vaak exclusieve en kostbare kunstmarkt.

De oorsprong van het multipel

Hoewel kunstenaars al eeuwenlang gebruikmaken van technieken waarmee meerdere afdrukken kunnen worden gemaakt, kreeg het begrip multipel vooral betekenis in de jaren zestig van de twintigste eeuw. Dit was een periode waarin veel kunstenaars kritisch keken naar de traditionele kunstwereld.

De kunstmarkt werd door sommigen gezien als elitair en gericht op verzamelaars met grote financiële middelen. Kunstenaars wilden nieuwe manieren vinden om hun werk onder de aandacht te brengen en een breder publiek te bereiken.

Het multipel sloot perfect aan bij deze gedachte. Door kunst in oplagen te produceren werd het mogelijk om originele artistieke ideeën te verspreiden zonder afhankelijk te zijn van exclusieve galerieën of vermogende kopers.

Kunst democratiseren

Een belangrijk doel van het multipel was het democratiseren van kunst. Kunst hoefde volgens veel kunstenaars niet uitsluitend beschikbaar te zijn voor een kleine groep verzamelaars. Iedereen zou de mogelijkheid moeten hebben om kunst te bezitten en ermee in aanraking te komen.

Deze gedachte sloot goed aan bij de maatschappelijke ontwikkelingen van de jaren zestig. Het was een tijd van culturele vernieuwing, experiment en het ter discussie stellen van bestaande structuren. Ook binnen de kunst ontstond een sterke behoefte om grenzen te doorbreken.

Het multipel werd daardoor meer dan alleen een productiemethode. Het werd een artistiek en maatschappelijk statement over toegankelijkheid en de rol van kunst in de samenleving.

Verschillende vormen van multipels

Een multipel hoeft niet per se een grafische afdruk te zijn. Kunstenaars hebben door de jaren heen uiteenlopende vormen ontwikkeld. Sommige multipels bestaan uit kleine sculpturen, objecten, assemblages of conceptuele kunstwerken. Andere worden geproduceerd met industriële technieken of bestaan uit samengestelde onderdelen.

Soms werden zelfs alledaagse gebruiksvoorwerpen omgevormd tot kunstobjecten die in grotere aantallen konden worden verspreid. Hierdoor vervaagde de grens tussen kunst, design en massaproductie.

Het belangrijkste kenmerk bleef echter dat het werk bewust werd ontworpen om in meerdere exemplaren te bestaan.

Invloed van moderne kunststromingen

De populariteit van het multipel hangt nauw samen met kunststromingen zoals conceptuele kunst, popart en Fluxus. Deze bewegingen legden minder nadruk op het unieke object en meer op het idee achter het kunstwerk.

Voor veel conceptuele kunstenaars was de gedachte belangrijker dan het fysieke kunstwerk zelf. Daardoor werd het produceren van meerdere exemplaren niet gezien als een probleem, maar juist als een logische uitbreiding van het artistieke concept.

Ook kunstenaars die experimenteerden met nieuwe media en productietechnieken zagen in het multipel een mogelijkheid om kunst dichter bij het dagelijks leven te brengen.

De betekenis van het multipel vandaag

Hoewel de hoogtijdagen van het multipel vooral in de jaren zestig lagen, is het idee nog steeds actueel. Tegenwoordig verschijnen er regelmatig kunstobjecten, designproducten en speciale kunstenaarsedities die in beperkte of grotere oplagen worden uitgebracht.

Bovendien heeft de digitale wereld nieuwe mogelijkheden geopend om kunst op grotere schaal te verspreiden. Toch blijft de oorspronkelijke gedachte achter het multipel herkenbaar: kunst hoeft niet exclusief te zijn om waardevol te zijn.

Het multipel laat zien dat kunst zowel artistiek betekenisvol als toegankelijk kan zijn. Daarmee vormt het een belangrijk hoofdstuk in de geschiedenis van de moderne kunst.