Lesgeven

Lesgeven
Je kennis is óók iets waard

Als kunstenaar denk je bij inkomsten waarschijnlijk eerst aan wat je maakt. Een schilderij, tekening, beeld, foto of ander kunstwerk wordt verkocht en levert geld op.

Maar tijdens het kunstenaarschap ontstaat nog iets anders: kennis.

Je leert omgaan met materialen en technieken. Je ontdekt wat wel en niet werkt. Je ontwikkelt manieren om naar kunst te kijken, ideeën te vinden en problemen tijdens het maken op te lossen.

Voor iemand die net begint, kan die ervaring bijzonder waardevol zijn.

Lesgeven kan daarom een interessante extra inkomstenbron voor kunstenaars zijn.

Je hoeft geen professor te zijn

Veel kunstenaars denken dat ze onvoldoende weten om les te geven.

Maar kennis is relatief.

Iemand die al tien jaar schildert, vindt het misschien vanzelfsprekend hoe je kleuren mengt. Voor iemand die gisteren zijn eerste tubes verf heeft gekocht, is dat helemaal niet vanzelfsprekend.

Je hoeft dus niet alles over kunst te weten. Je moet vooral iets kunnen wat een ander graag wil leren.

Dat kan een techniek zijn, maar ook een werkwijze.

Wat kun je eigenlijk onderwijzen?

De mogelijkheden zijn enorm.

Een schilder kan een workshop kleur mengen geven. Een fotograaf kan mensen leren beter naar licht te kijken. Een beeldhouwer kan uitleggen hoe je met klei werkt. Een tekenaar kan een middag modeltekenen begeleiden.

Maar het hoeft niet uitsluitend over techniek te gaan.

Je kunt mensen helpen bij het ontwikkelen van ideeën, het opbouwen van een compositie, het bekijken van kunst of het samenstellen van een portfolio.

Zelfs een heel klein onderwerp kan een goede workshop opleveren.

Hoe schilder je wolken?

kan aantrekkelijker zijn dan:

Cursus schilderkunst.

Hoe duidelijker het resultaat, hoe gemakkelijker mensen kunnen beslissen of een workshop iets voor hen is.

Eén kunstwerk of tien deelnemers?

Lesgeven heeft een interessant economisch verschil met kunst verkopen.

Stel dat je een schilderij voor €400 verkoopt. Dan heb je één koper nodig die €400 wil betalen.

Je kunt ook een workshop organiseren voor tien deelnemers die ieder €50 betalen. Dat levert €500 omzet op.

Natuurlijk zijn daar kosten en voorbereiding aan verbonden. Misschien moet je een ruimte huren, materialen kopen en koffie verzorgen.

Maar het principe is belangrijk: meerdere mensen kunnen tegelijkertijd betalen voor dezelfde kennis.

Dat maakt lesgeven financieel anders dan het verkopen van één uniek kunstwerk.

Begin met een workshop

Wie nog nooit les heeft gegeven, hoeft niet onmiddellijk een complete cursus van twaalf weken te ontwikkelen.

Een workshop van twee of drie uur is een veel eenvoudiger begin.

Kies één onderwerp dat je goed beheerst en maak daar een duidelijk programma van.

Bijvoorbeeld:

kennismaken, korte uitleg, demonstratie, zelf proberen, begeleiding en gezamenlijk bekijken van het resultaat.

Na afloop weet je veel meer. Was het onderwerp interessant? Was drie uur voldoende? Welke vragen stelden deelnemers? Wat moet de volgende keer anders?

Zo kan één eenvoudige workshop langzaam uitgroeien tot een goed cursusprogramma.

Online kan ook

Lesgeven hoeft niet altijd in een atelier of cursusruimte.

Een deel kan ook online plaatsvinden. Dat kan met live videolessen, opgenomen demonstraties, digitale opdrachten of individuele begeleiding.

Het voordeel is dat deelnemers niet in dezelfde plaats hoeven te wonen.

Een kunstenaar in Groningen kan bijvoorbeeld iemand in Maastricht begeleiden zonder dat een van beiden hoeft te reizen.

Online lesgeven vraagt wel om een andere manier van presenteren. Wat iemand normaal naast je ezel ziet gebeuren, moet nu goed zichtbaar zijn via een camera en beeldscherm.

Lesgeven kan ook je kunst verkopen

Er gebeurt tijdens een workshop nog iets interessants.

De deelnemers leren niet alleen een techniek kennen. Ze leren ook jou als kunstenaar kennen.

Ze zien hoe je werkt, horen hoe je over kunst denkt en bekijken waarschijnlijk voorbeelden van je eigen werk.

Daardoor kan lesgeven ook belangstelling voor je kunstenaarschap opleveren.

Een cursist kan later een tentoonstelling bezoeken, een print kopen, iemand anders over je vertellen of zelfs belangstelling krijgen voor een origineel kunstwerk.

Lesgeven en kunst verkopen hoeven dus geen afzonderlijke werelden te zijn.

Geef niet alles gratis weg

Via websites en sociale media delen kunstenaars vaak veel kennis zonder daarvoor iets te vragen.

Daar is niets mis mee. Gratis informatie kan mensen juist nieuwsgierig maken.

Maar er bestaat een verschil tussen iets laten zien en iemand daadwerkelijk begeleiden.

Een korte tip kan gratis zijn. Een middag persoonlijke uitleg, demonstratie en feedback vertegenwoordigt een andere waarde.

Kunstenaars zijn soms terughoudend om daarvoor geld te vragen. Toch betalen mensen voor kennis op vrijwel ieder ander terrein. Kunst hoeft daarop geen uitzondering te zijn.

Je ervaring groeit mee

Een bijzonder voordeel van lesgeven is dat je aanbod kan meegroeien met je kunstenaarschap.

Vandaag geef je een eenvoudige beginnersworkshop. Later ontwikkel je een vervolgcursus. Misschien komen daar individuele begeleiding, lezingen of online lessen bij.

Bovendien kan lesgeven je eigen werk verbeteren. Wanneer je een techniek aan iemand anders moet uitleggen, word je gedwongen na te denken over dingen die je zelf misschien automatisch doet.

Uitleggen is ook opnieuw leren.

Kijk eens naar wat jij kunt

Vraag jezelf daarom niet alleen af:

Welke kunst kan ik verkopen?

Vraag ook:

Wat kan ik inmiddels dat iemand anders graag zou willen leren?

Schrijf eens vijf dingen op die voor jou vanzelfsprekend zijn geworden. Grote kans dat minstens één daarvan voor een beginnende maker helemaal niet vanzelfsprekend is.

Daar kan een workshop beginnen.

En daarmee hebben we vijf zichtbare inkomstenbronnen besproken: originelen, prints, opdrachten, licenties en lesgeven.

Er bestaat echter nog een zesde wereld. Daar hoeft niet altijd een koper tegenover te staan. Er zijn fondsen, prijzen, subsidies, residenties en budgetten die speciaal bedoeld zijn om kunst mogelijk te maken.

Het volgende artikel gaat daarom over het minder zichtbare geld in de kunst – geld dat er soms al is, maar waar je wel naar op zoek moet gaan.