Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Kopal

Materiaal
Welkom in mijn studeerkamer!

Kopal Een harde boomhars gaf vernis en schildermedium ooit een opvallend sterke glans Kopal is een verzamelnaam voor verschillende natuurlijke harsen die afkomstig zijn van bomen. Sommige soorten zijn relatief jong, andere zijn gedeeltelijk gefossiliseerd en daardoor harder. Kopal werd vooral gebruikt voor het maken van vernissen en schildermediums. Voor gebruik moest harde kopal vaak eerst worden verhit of opgelost. Het resultaat kon een harde, glanzende en duurzame laag opleveren. Vooral in de achttiende en negentiende eeuw waren kopalvernissen populair voor schilderijen, meubels en decoratieve toepassingen. Voor kunstenaars had kopal ook nadelen. De hars kan tijdens het verouderen vergelen en donkerder worden. Oude vernislagen kunnen bovendien hard en moeilijk verwijderbaar worden. Daarom worden bij restauratie en hedendaags schilderen vaak andere natuurlijke of synthetische harsen gebruikt. Kopal is daarmee vooral interessant binnen de geschiedenis van kunstenaarsmaterialen. Ga vanuit Kopal eens verder naar Hars, Vernis, Dammar, Schildermedium, Olieverf, Conservering of Restauratie en ontdek hoe een transparante laag het uiterlijk van een schilderij eeuwenlang kan beïnvloeden.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

behoort tot

gerelateerd aan

  • Dammar

wordt gebruikt in

Olieverf

Techniek

Olieverf Van een klodder gekleurde pasta naar vijf eeuwen meesterwerken Olieverf is een van de belangrijkste materialen uit de geschiedenis van de schilderkunst. Pigment wordt gemengd met een drogende olie, meestal lijnolie. Daardoor ontstaat verf die langzaam droogt en kunstenaars veel mogelijkheden geeft om kleuren te mengen, lagen over elkaar aan te brengen en kleine details uit te werken. Juist die lange droogtijd werd een kracht. Schilders kunnen zachte overgangen maken, transparante glacislagen gebruiken of juist dikke klodders verf aanbrengen. Van de verfijnde schilderijen van Jan van Eyck en Rembrandt tot de krachtige penseelstreken van Vincent van Gogh: allemaal ontstonden ze met hetzelfde basisprincipe. Olieverf veranderde bovendien mee met de kunstenaar. Verf in tubes maakte buiten schilderen in de negentiende eeuw veel gemakkelijker. Open de deur naar olieverf: ontdek pigmenten, lijnolie, glaceren, impasto, paletmessen, schildersdoek en kunstenaars die met een paar kleuren een compleet nieuwe wereld konden schilderen.

Met dunne laagjes olieverf kon Van der Neer zelfs maanlicht laten gloeien

Beschrijving
Olieverf
Met dunne laagjes verf kon Van der Neer zelfs maanlicht laten gloeien

Olieverf bestaat uit pigment dat met een drogende olie, vaak lijnolie, wordt vermengd. De techniek biedt schilders grote mogelijkheden om transparante en dekkende verflagen te combineren. Daardoor kunnen subtiele kleurovergangen, diepe schaduwen en bijzondere lichteffecten worden opgebouwd.

Voor Aert van der Neer waren deze eigenschappen bijzonder belangrijk. Zijn landschappen spelen vaak met moeilijke lichtsituaties: maanlicht, schemering, zonsondergangen en donkere wolkenluchten.

Door verschillende verflagen over elkaar aan te brengen kon hij donkere partijen diepte geven en tegelijkertijd lichtere gedeelten laten oplichten. Transparante lagen konden kleuren verdiepen zonder onderliggende verf volledig te bedekken.

Technisch onderzoek heeft bovendien laten zien dat Van der Neer soms in nog natte verf kraste, waardoor een lichtere onderliggende laag opnieuw zichtbaar werd. Zo konden kleine lichtaccenten ontstaan.

Olieverf was voor Van der Neer dus veel meer dan eenvoudig kleurmateriaal. De eigenschappen van de verf hielpen hem het ongrijpbare te schilderen: licht dat door wolken breekt, over water glijdt en langzaam in de duisternis verdwijnt.

Schildermedium

Materiaal

Schildermedium Wat je aan verf toevoegt, kan veranderen hoe een schilderij ontstaat Een schildermedium is een stof of mengsel dat aan verf wordt toegevoegd om de verwerking en eigenschappen van de verf te beïnvloeden. Een medium kan verf bijvoorbeeld vloeibaarder, transparanter, glanzender of juist dikker maken. Ook droogtijd en penseelvoering kunnen veranderen. Bij olieverf bestaan traditionele media onder andere uit drogende olie en soms hars of oplosmiddel. Lijnolie maakt verf doorgaans vetter en soepeler, terwijl een oplosmiddel de verf tijdelijk dunner kan maken maar zelf geen bindmiddel toevoegt. Moderne schildermedia zijn vaak speciaal samengesteld voor een bepaalde toepassing. Ook voor acrylverf bestaan allerlei media. Daarmee kunnen kunstenaars transparante lagen, dikke structuren of een andere glans bereiken zonder de verf simpelweg sterk met water te verdunnen. Een medium is dus meer dan een verdunner. Verkeerd of overmatig gebruik kan bovendien de duurzaamheid van een verflaag beïnvloeden. Wil je verder? Vergelijk lijnolie, drogende olie, verdunner, retarder en impastomedium en ontdek hoe ieder medium het gedrag van verf op een andere manier verandert.

Over Schildermedium is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Vergeling

Begrip

Vergeling Soms verandert niet de kleur van het schilderij, maar het materiaal erboven of eronder Vergeling is het verschijnsel waarbij een materiaal na verloop van tijd een gele of geelbruine kleur krijgt. Binnen de kunstwereld komt dit onder andere voor bij vernis, drogende oliën, papier, lijmen en sommige kunststoffen. Daardoor kan het uiterlijk van een kunstwerk langzaam veranderen. Bij olieverfschilderijen kunnen bepaalde oliën tijdens veroudering vergelen. Ook oude natuurlijke harsvernissen kunnen een gele tot bruine tint krijgen. Vooral boven lichte kleuren wordt dat goed zichtbaar. Een oorspronkelijk koel blauw of helder wit kan daardoor warmer en donkerder lijken. Bij papier kan vergeling samenhangen met verzuring, oxidatie, licht, warmte en de samenstelling van de papiervezels. Vergeling is daarom geen enkelvoudig proces met altijd dezelfde oorzaak. Voor restauratoren is het belangrijk eerst vast te stellen welk materiaal verkleurd is voordat een behandeling wordt overwogen. Wil je verder? Vergelijk vergeling, verkleuring en verbleken. Onderzoek daarna vernis, lijnolie, verzuring en papierconservering en ontdek hoe veroudering het uiterlijk van kunst kan veranderen.

Over Vergeling is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Conservering

Begrip

Conservering Kunst bewaren betekent vooral voorkomen dat verval een voorsprong krijgt Conservering omvat alle maatregelen die bedoeld zijn om kunstwerken en andere culturele objecten zo lang mogelijk te behouden. Het uitgangspunt is niet dat een voorwerp er weer als nieuw moet uitzien, maar dat verdere achteruitgang zoveel mogelijk wordt vertraagd. Een belangrijk deel is preventieve conservering. Daarbij worden licht, temperatuur, luchtvochtigheid, stof, vervuiling, insecten en de manier waarop een kunstwerk wordt opgeslagen of vervoerd gecontroleerd. Papier vraagt daarbij om andere omstandigheden dan bijvoorbeeld metaal, textiel of een olieverfschilderij. Soms is direct ingrijpen noodzakelijk. Loslatende verf kan worden vastgezet, kwetsbaar papier ondersteund of actieve corrosie behandeld. Zo'n behandeling wordt zo zorgvuldig en beperkt mogelijk uitgevoerd. Conservering en restauratie liggen dicht bij elkaar, maar hebben niet hetzelfde doel. Restauratie richt zich vaker op beschadigingen en leesbaarheid; conservering vooral op behoud en stabiliteit. Wil je verder? Ontdek preventieve conservering, kunstrestauratie, consolidatie, lichtschade en luchtvochtigheid en volg hoe kunst achter de schermen wordt beschermd.

Over Conservering is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Natuurlijke hars

Materiaal

Natuurlijke hars Kleverige stoffen uit bomen werden vernis, bindmiddel en kunstenaarsmateriaal Natuurlijke hars is een organische stof van natuurlijke oorsprong, meestal afkomstig van bomen en andere planten. Veel harsen worden door planten afgescheiden en kunnen na verloop van tijd uitharden. Kunstenaars en ambachtslieden gebruiken zulke materialen al eeuwen. Bekende natuurlijke harsen zijn dammar, mastiek, colofonium en sandarak. Ze werden onder andere gebruikt voor vernissen, lakken, lijmen en als bestanddeel van bepaalde schildermedia. Opgelost in een geschikt oplosmiddel kan een hars een heldere laag vormen die kleuren verdiept en een oppervlak glans geeft. Natuurlijke harsen hebben ook nadelen. Onder invloed van licht, zuurstof en veroudering kunnen sommige harslagen vergelen, bros worden of hun transparantie verliezen. Oude schilderijvernissen kunnen daardoor het uiterlijk van een kunstwerk sterk veranderen. Moderne synthetische harsen bieden voor sommige toepassingen alternatieven. Wil je verder? Onderzoek dammar, mastiek en colofonium en ga daarna naar vernis, schildermedium, oplosmiddel, synthetische hars, vergeling en kunstconservering.

Over Natuurlijke hars is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

hars

Materiaal

Hars Van kleverige boomstof tot glanzende vernis Hars is een verzamelnaam voor stoffen die natuurlijk of synthetisch kunnen zijn en in de kunst voor uiteenlopende toepassingen worden gebruikt. Natuurlijke harsen zijn vaak afkomstig van bomen en andere planten. Voorbeelden zijn dammar, mastiek en colofonium. In de schilderkunst werden natuurlijke harsen onder meer opgelost in geschikte oplosmiddelen om vernissen te maken. Zo’n vernis kan een schilderij meer glans geven, kleuren verzadigen en de verflaag enigszins beschermen. Sommige harsen werden ook verwerkt in schildermedia, lijmen en lakken. Harsen veranderen echter tijdens het verouderen. Traditionele natuurlijke harsvernissen kunnen vergelen, bros worden of hun helderheid verliezen. Daarom worden tegenwoordig ook synthetische harsen gebruikt waarvan bepaalde eigenschappen beter kunnen worden afgestemd op conservering en toepassing. Hars speelt daarnaast een rol in beeldhouwkunst, assemblage, afgiettechnieken en moderne kunstmaterialen. Wil je verder? Onderzoek natuurlijke hars en synthetische hars en ga daarna naar dammar, mastiek, colofonium, vernis, oplosmiddel, terpentijn, schildermedium, acrylhars en kunstconservering.

Over hars is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Voor dit object zijn nog geen tekstblokken vastgelegd.