Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Grondverf

Materiaal
Welkom in mijn studeerkamer!

Grondverf De eerste verflaag zie je later nauwelijks terug, maar ze kan het hele schilderij beïnvloeden Grondverf is een voorbereidende verflaag die op een drager wordt aangebracht voordat het eigenlijke schilderen begint. Zij zorgt ervoor dat bijvoorbeeld doek of hout een geschikter oppervlak krijgt waarop volgende verflagen kunnen worden opgebouwd. Grondverf kan de absorptie en hechting beïnvloeden en voorkomt dat het bindmiddel uit de verf te sterk in de ondergrond trekt. Een schilder kan kiezen voor een gladde grond, maar ook bewust een zichtbare structuur laten staan. De grond hoeft bovendien niet wit te zijn. Een grijze, rode, bruine of okerkleurige grond kan vanaf het begin meewerken aan de kleurstemming en toonwaarden van het schilderij. Wanneer delen van deze grond zichtbaar blijven, wordt zij zelfs onderdeel van het uiteindelijke beeld. Grondverf is nauw verwant aan begrippen als grondering en grondlaag. Ga vanuit Grondverf eens verder naar Grondlaag, Grondering, Gesso, Grondkleuren, Drager, Imprimatura of Prepareren en ontdek hoeveel invloed de voorbereiding op het uiteindelijke schilderij heeft.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

gerelateerd aan

verwantschap met

wordt gebruikt in

Grondering

Materiaal

Grondering Wat onder de verf zit, bepaalt vaak wat je uiteindelijk ziet Grondering is de voorbereidende laag tussen de drager en de verf. Een houten paneel, schildersdoek of andere ondergrond wordt meestal niet zomaar beschilderd. De grondering zorgt voor een geschikt oppervlak en beïnvloedt hoe de verf zich daarop gedraagt. Traditionele gronderingen konden bestaan uit dierlijke lijm met krijt of gips. Later kwamen oliehoudende gronden en moderne acrylgronderingen beschikbaar. De keuze bepaalt onder andere hoeveel verf wordt opgenomen, hoe gemakkelijk een penseel over het oppervlak beweegt en hoe helder kleuren uiteindelijk lijken. Een grondering kan wit zijn, maar kunstenaars gebruiken ook gekleurde gronden. Zo'n onderkleur kan bewust zichtbaar blijven en de kleurwerking van het hele schilderij beïnvloeden. Ook voor de duurzaamheid is de grondlaag belangrijk. Een slecht opgebouwde voorbereiding kan later bijdragen aan barsten of loslatende verf. Wil je verder? Kijk onder het zichtbare schilderij en ontdek krijtgrond, gesso, huidenlijm, imprimatura en onderschildering. Daar begint vaak het echte verhaal van een schilderij.

Over Grondering is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Prepareren

Techniek

Prepareren Een goed kunstwerk begint soms lang voordat de eerste verfstreek verschijnt Prepareren betekent binnen de kunstwereld het voorbereiden van een materiaal of ondergrond voordat de eigenlijke artistieke bewerking begint. Vooral in de schilderkunst is deze voorbereiding belangrijk. Een houten paneel of schildersdoek heeft namelijk eigenschappen die invloed hebben op de verf die erop wordt aangebracht. Schildersdoek kan bijvoorbeeld eerst worden opgespannen en behandeld met een lijmlaag. Daarna volgt vaak een grondering, zoals een traditionele krijtgrond of een moderne acrylgrond. Zo wordt de zuiging van de ondergrond verminderd en ontstaat een oppervlak waarop de kunstenaar gecontroleerd kan schilderen. Prepareren kan ook bestaan uit schuren, ontvetten, reinigen of het aanbrengen van meerdere tussenlagen. Welke voorbereiding nodig is, hangt af van materiaal, techniek en het gewenste resultaat. Een slechte voorbereiding kan later problemen veroorzaken, zoals loslatende verf, vervorming of scheuren. Wil je verder? Kijk eens wat er vóór de zichtbare verf gebeurt. Ontdek grondering, krijtgrond, huidenlijm, schildersdoek en imprimatura en volg de opbouw van drager tot schilderij.

Over Prepareren is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Hechting

Techniek

Hechting Een schilderij blijft alleen bestaan zolang de lagen elkaar vasthouden Hechting is de mate waarin materialen of lagen aan elkaar vastzitten. In een schilderij speelt dit op verschillende plaatsen: tussen de drager en de grondering, tussen grondering en verf en tussen afzonderlijke verflagen. Goede hechting is daarom belangrijk voor de duurzaamheid van een kunstwerk. Het oppervlak moet geschikt zijn voor het materiaal dat erop wordt aangebracht. Stof, vet, vocht of een te gladde ondergrond kunnen de hechting verminderen. Daarom worden oppervlakken soms gereinigd, geschuurd of gegrond voordat een volgende laag wordt aangebracht. Ook materiaalkeuze speelt een rol. Verflagen die verschillend reageren op droging, temperatuur of beweging kunnen spanning veroorzaken. Uiteindelijk kunnen daardoor barsten, blazen of loslatende verf ontstaan. Voor restauratoren is slechte hechting een belangrijk probleem. Losse verflagen kunnen soms door consolidatie opnieuw worden vastgezet. Wil je verder? Onderzoek grondering, prepareren, verflaag, consolidatie en delaminatie. Zo ontdek je hoe belangrijk de vaak onzichtbare verbinding tussen materialen voor het voortbestaan van een kunstwerk is.

Over Hechting is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Absorptie

Techniek

Absorptie Wat een ondergrond opzuigt, bepaalt hoe verf zich gedraagt Absorptie is het vermogen van een materiaal om vloeistof in zijn structuur op te nemen. In de kunstwereld speelt dat een grote rol bij papier, schildersdoek, hout, pleisterwerk en andere poreuze ondergronden. Een sterk absorberend oppervlak kan water, bindmiddel of oplosmiddel snel uit verf trekken. Dat heeft direct invloed op het schilderen. Op zuigend papier verspreidt aquarel zich anders dan op een gesloten oppervlak. Onbehandeld doek kan olie uit olieverf opnemen, terwijl een grondering de absorptie juist kan verminderen en gelijkmatiger maken. Absorptie beïnvloedt ook kleur, glans, drooggedrag en hechting. Wanneer een ondergrond plaatselijk sterker zuigt, kunnen matte of ongelijk gekleurde plekken ontstaan. Kunstenaars kunnen die eigenschap bestrijden, maar ook bewust gebruiken. Helen Frankenthaler liet bijvoorbeeld sterk verdunde verf in onbehandeld doek trekken. Wil je verder? Vergelijk absorptie, porositeit en hechting en kijk daarna naar grondering, onbehandeld doek, aquarel en papier. Zo ontdek je waarom de ondergrond actief meewerkt aan het uiteindelijke beeld.

Over Absorptie is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Schilderdoek

Materiaal

Schilderdoek De drager die letterlijk onder een schilderij verborgen blijft Schilderdoek is een geweven textiel dat als drager voor een schilderij wordt gebruikt. Het wordt meestal gemaakt van linnen of katoen en over een houten spieraam gespannen. Vooral vanaf de zestiende eeuw werd doek een belangrijk alternatief voor het houten paneel. Voordat erop wordt geschilderd, krijgt het doek meestal een lijm- en/of grondlaag. Deze vermindert de opname van verf en zorgt voor een geschikt schilderoppervlak. De structuur van het weefsel kan zichtbaar blijven of door meerdere grondlagen vrijwel verdwijnen. Linnen is sterk en traditioneel veel gebruikt door professionele kunstschilders. Katoen is doorgaans goedkoper en wordt eveneens veel toegepast. De spanning, draaddikte en dichtheid van het weefsel beïnvloeden het schilderoppervlak. Een schilderdoek blijft bovendien bewegen onder invloed van belasting en veranderingen in de omgeving. Dat maakt de constructie belangrijk voor de conservering. Wil je verder? Onderzoek linnen en katoen en ga daarna naar spieraam, doekpreparatie, grondering, grondlagen, opspannen, spanning, schilderslinnen, verflaag, craquelure en kunstconservering.

Over Schilderdoek is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Imprimatura

Techniek

Imprimatura De eerste kleur die het witte doek laat verdwijnen Een imprimatura is een dunne, transparante of halftransparante kleurlaag die een kunstenaar over een voorbereide schildergrond aanbrengt voordat het eigenlijke schilderen begint. De term komt uit het Italiaans en betekent ongeveer ‘eerste verflaag’. In plaats van op een felwitte ondergrond werkt de schilder daardoor op een gekleurd oppervlak. Vaak worden rustige aardkleuren gebruikt, zoals oker, omber of roodbruin. Zo'n basistoon kan helpen om vanaf het begin samenhang in het schilderij te brengen. De imprimatura beïnvloedt ook de manier waarop lichte en donkere partijen worden opgebouwd. De kunstenaar kan de basiskleur plaatselijk zichtbaar laten, donkere tonen toevoegen en lichtere delen erbovenop schilderen. Vooral bij traditionele olieverftechnieken is dit een nuttige werkwijze. Een imprimatura is niet hetzelfde als de grondering: de grondlaag bereidt de ondergrond technisch voor, terwijl de imprimatura vooral een gekleurde schilderlaag vormt. Wil je verder? Onderzoek grondering en onderschildering en ga daarna naar imprimatuur, kleurlaag, aardpigmenten, omber, oker, roodbruin, glacis, olieverfschilderen, toonwaarde en laag over laag schilderen.

Over Imprimatura is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Voor dit object zijn nog geen tekstblokken vastgelegd.