Cornelis Cabel

KUNSTENAARS | Cornelis Cabel

Schilder van winterlandschappen en Hollands volksvermaak

Een kunstenaar met een bijzondere naam

Cornelis Cabel, ook wel geschreven als Cabel of Kabel, was een Nederlandse schilder uit de vroege zeventiende eeuw. Zijn werk wordt vooral geassocieerd met winterlandschappen en levendige taferelen van mensen die zich vermaken op het ijs. Hoewel hij tegenwoordig minder bekend is dan sommige van zijn tijdgenoten, levert zijn oeuvre een waardevolle bijdrage aan de ontwikkeling van de Nederlandse landschapsschilderkunst.

Volgens historische bronnen was Cornelis Cabel een pseudoniem van de kunstenaar Arent Arentsz. In de kunstgeschiedenis komt het regelmatig voor dat kunstenaars onder een andere naam bekend werden dan hun officiële familienaam. Soms gebeurde dit om zich te onderscheiden van anderen, soms vanwege een bijnaam die in de loop van de tijd bekender werd dan de eigen naam.

In het geval van Cornelis Cabel lijkt de oorsprong van zijn naam nauw verbonden te zijn met de woningen waarin hij leefde.

De oorsprong van de naam Cabel

De naam Cabel zou afkomstig zijn van het geboortehuis van de kunstenaar aan de Zeedijk in Amsterdam. Dit huis droeg de naam "De Cabel". In een tijd waarin huizen nog geen huisnummers hadden, werden woningen vaak aangeduid met een naam of een herkenbaar uithangteken.

Later woonde de schilder ook aan de Prinsengracht in een huis dat eveneens de naam Cabel droeg. Het lijkt erop dat deze naam zo sterk met hem verbonden raakte dat hij deze uiteindelijk als kunstenaarsnaam ging gebruiken.

Dergelijke bijnamen waren in de zeventiende eeuw niet ongebruikelijk. Ze maakten een kunstenaar herkenbaar en konden bijdragen aan zijn reputatie binnen de kunstwereld van die tijd.

Amsterdam als artistieke omgeving

Cornelis Cabel werd geboren in Amsterdam, een stad die zich in de zeventiende eeuw ontwikkelde tot een van de belangrijkste handels- en cultuurcentra van Europa. De groeiende welvaart zorgde voor een grote vraag naar kunstwerken.

Anders dan in eerdere eeuwen waren het niet langer alleen kerken, kloosters en vorsten die kunst bestelden. Ook rijke burgers wilden schilderijen voor hun woningen aanschaffen. Hierdoor ontstond een bloeiende kunstmarkt waarop kunstenaars zich konden specialiseren in uiteenlopende onderwerpen.

Binnen deze omgeving ontwikkelde Cabel zich tot een schilder die zich vooral richtte op landschappen en wintertaferelen.

Mogelijke leerling van Hendrick Avercamp

Kunsthistorici vermoeden dat Cornelis Cabel een leerling kan zijn geweest van Hendrick Avercamp. Volledige zekerheid hierover bestaat echter niet, omdat uit deze periode niet altijd voldoende documenten zijn overgeleverd.

Toch zijn er duidelijke overeenkomsten tussen het werk van beide kunstenaars. Avercamp was beroemd om zijn winterlandschappen waarop grote groepen mensen te zien zijn die schaatsen, spelen, wandelen en genieten van het winterweer.

Ook Cornelis Cabel schilderde dergelijke scènes. De overeenkomsten in onderwerpkeuze en sfeer maken het aannemelijk dat hij bekend was met het werk van Avercamp en mogelijk zelfs door hem werd opgeleid.

Winterlandschappen als geliefd onderwerp

In de Nederlandse schilderkunst van de Gouden Eeuw waren winterlandschappen bijzonder populair. De strenge winters van de zogenaamde Kleine IJstijd zorgden ervoor dat rivieren, meren en grachten regelmatig dichtvroren.

Voor veel Nederlanders vormde dit een gelegenheid om zich op het ijs te vermaken. Schaatsen, sleeën, spelletjes en ontmoetingen op het ijs werden een vertrouwd onderdeel van het dagelijks leven.

Kunstenaars ontdekten al snel dat deze winterse activiteiten aantrekkelijke onderwerpen vormden voor schilderijen. De combinatie van sneeuw, ijs, licht en menselijke bedrijvigheid leverde levendige composities op.

Ook Cornelis Cabel maakte hiervan dankbaar gebruik. Zijn schilderijen tonen niet alleen het landschap, maar vooral ook de mensen die daarin actief zijn. Hierdoor krijgen zijn werken een levendige en toegankelijke uitstraling.

Een blik op het dagelijks leven

Net als veel genreschilders uit zijn tijd legde Cabel het dagelijkse leven vast. Zijn schilderijen bieden moderne kijkers een waardevol venster op de samenleving van de zeventiende eeuw.

Op zijn wintertaferelen zien we burgers, boeren, kinderen en handelaren samenkomen op het ijs. De schilderijen laten zien hoe sociale verschillen tijdelijk naar de achtergrond verdwenen wanneer iedereen genoot van dezelfde winterse omstandigheden.

Deze menselijke kant maakt de werken van Cabel niet alleen artistiek interessant, maar ook historisch waardevol.

Overlijden en nalatenschap

Cornelis Cabel overleed in 1631. Hij werd begraven in de Oude Kerk, een van de oudste en bekendste kerken van Amsterdam.

Hoewel zijn naam tegenwoordig minder bekend is dan die van sommige tijdgenoten, blijft zijn werk een belangrijk onderdeel van de Nederlandse schilderkunst uit de vroege zeventiende eeuw. Zijn winterlandschappen vormen een waardevolle aanvulling op het oeuvre van kunstenaars die het dagelijks leven tijdens de Nederlandse Gouden Eeuw hebben vastgelegd.

Door zijn sfeervolle afbeeldingen van schaatsers, winterse landschappen en volksvermaak blijft Cornelis Cabel een interessante vertegenwoordiger van een typisch Nederlandse kunsttraditie.