Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Buiten tekenen

Techniek
Welkom in mijn studeerkamer!

Buiten tekenen Buiten ligt je onderwerp al klaar — je hoeft alleen nog goed te kijken Buiten tekenen betekent werken midden in de omgeving die je wilt vastleggen. Dat kan een landschap zijn, maar net zo goed een straat, terras, park, gebouw, boom of groep voorbijgangers. Buiten verandert alles voortdurend. Het licht verschuift, wolken bewegen, mensen verdwijnen en een schaduw kan enkele minuten later ergens anders liggen. Daardoor leer je snel kijken, kiezen en vereenvoudigen. Niet ieder detail hoeft op papier. Een schetsboek en enkele potloden zijn vaak al voldoende. Wie met pen, houtskool, kleurpotlood of aquarelpotlood werkt, kan gemakkelijk meer mogelijkheden meenemen zonder een compleet atelier te hoeven verplaatsen. Buiten tekenen kan een zelfstandige activiteit zijn, maar schetsen kunnen ook dienen als voorbereiding voor later werk in het atelier. Ga vanuit Buiten tekenen eens verder naar Schetsboek, Landschapstekenen, Urban sketching, Plein-air schilderen, Perspectief, Waarneming of Reisschetsen en ontdek hoeveel tekenonderwerpen er direct buiten de deur beginnen.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

behoort tot

gerelateerd aan

gerelateerd aan

verwantschap met

Plein-air schilderen

Techniek

Plein-air schilderen De schildersezel ging naar buiten en plotseling veranderden licht en weer voortdurend het schilderij Plein-air schilderen betekent letterlijk schilderen in de open lucht. In plaats van een landschap uitsluitend in het atelier te maken, werkt de kunstenaar buiten en kijkt rechtstreeks naar het onderwerp. Voor de kunstenaars rond Oosterbeek en Wolfheze was die directe natuurwaarneming belangrijk. Bossen, beekjes, heide en oude bomen konden ter plaatse worden bestudeerd. Daardoor kregen veranderend licht, wolken, vocht en weersomstandigheden veel meer invloed op het schilderen. Buiten werken stelde kunstenaars wel voor praktische problemen. Verf, penselen, schilderdrager en ezel moesten worden meegenomen. De komst van olieverf in metalen tubes maakte dat in de negentiende eeuw aanzienlijk gemakkelijker. Verf hoefde niet meer uitsluitend in het atelier te worden voorbereid en bewaard. De kunstenaars van de School van Barbizon in Frankrijk hadden eveneens grote belangstelling voor rechtstreeks werken naar de natuur. Nederlandse schilders namen dergelijke ideeën mee naar eigen landschappen. Plein-air schilderen betekende overigens niet noodzakelijk dat ieder schilderij volledig buiten werd voltooid. Studies en schetsen konden later in het atelier worden uitgewerkt. Belangrijker was de nieuwe houding: eerst zelf kijken, dan schilderen wat het landschap werkelijk met licht en atmosfeer doet.

Over Plein-air schilderen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Waarneming

Begrip

Waarneming Je ogen kijken, maar je hersenen bepalen wat je ziet Waarneming is het proces waarmee we informatie uit onze omgeving opnemen en verwerken. Bij beeldende kunst spelen vooral onze ogen en hersenen een belangrijke rol. Wat we zien is namelijk geen eenvoudige kopie van de werkelijkheid. Onze hersenen zoeken voortdurend naar vormen, patronen, diepte, beweging en samenhang. Kunstenaars kunnen daarvan gebruikmaken. Een plat vlak kan diepte suggereren en stilstaande lijnen kunnen zelfs lijken te bewegen. Bij Op-art staat dit verschijnsel centraal. Kunstenaars maken patronen en contrasten die onze waarneming bewust op de proef stellen. Daardoor wordt de kijker bijna onderdeel van het kunstwerk. Waarneming verklaart ook waarom twee mensen naar hetzelfde kunstwerk kunnen kijken en toch iets anders ervaren. Ga vanuit Waarneming eens verder naar Op-art, Optische illusie, Gestaltpsychologie of Perspectief en ontdek waarom kijken veel meer is dan alleen je ogen openen.

Over Waarneming is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Perspectief

Techniek

Perspectief De kunst om een plat vlak te laten voelen als een ruimte Perspectief omvat de manieren waarop kunstenaars ruimte, afstand en diepte in een plat beeld kunnen weergeven. Wat dichtbij is, lijkt meestal groter; wat verder weg ligt, kleiner. Kunstenaars gebruiken zulke waarnemingsverschijnselen om de kijker het gevoel te geven dat hij een voorstelling binnen kan kijken. Bij lineair perspectief worden denkbeeldige vluchtlijnen gebruikt die samenkomen in één of meer vluchtpunten op de horizonlijn. Zo ontstaan onder andere eenpuntsperspectief en tweepuntsperspectief. Tijdens de Renaissance werd deze methode systematisch onderzocht en toegepast. Maar perspectief is meer dan lijnen construeren. Atmosferisch perspectief gebruikt verschillen in kleur, scherpte en contrast om afstand te suggereren. Ook overlapping, verkleining, verkorting en plaatsing in het beeld kunnen diepte veroorzaken. Niet iedere kunstenaar wil een natuurgetrouwe ruimte. Perspectief kan ook bewust worden vervormd of genegeerd. Wil je verder? Begin bij horizonlijn en vluchtpunt en kies daarna een route naar lineair perspectief, atmosferisch perspectief, verkorting of dieptewerking.

Over Perspectief is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Schetsboek

Techniek

Schetsboek Een draagbaar atelier waarin ideeën meteen kunnen worden vastgelegd Een schetsboek is een boek of bundel papier waarin een kunstenaar tekeningen, studies, waarnemingen en ideeën verzamelt. Het kan in het atelier worden gebruikt, maar is vooral handig om mee te nemen en onderweg snel iets vast te leggen. Schetsboeken bevatten vaak veel meer dan uitgewerkte tekeningen. Je vindt er snelle figuurschetsen, landschappen, compositie-ideeën, kleurproeven, notities en details die de aandacht van de kunstenaar trokken. Soms staan verschillende onderwerpen kriskras door elkaar op dezelfde pagina. Juist daardoor kunnen historische schetsboeken veel vertellen over het kunstenaarsproces. De schetsboeken van kunstenaars als Leonardo da Vinci, Rembrandt en Van Gogh laten bijvoorbeeld zien hoe kijken, onderzoeken en bedenken voortdurend door elkaar kunnen lopen. Niet iedere schets hoeft bedoeld te zijn voor een later kunstwerk. Tekenen kan ook zelfstandig onderzoek zijn. Wil je verder? Onderzoek schets, voorstudie en tekenstudie en ga daarna naar kunstenaarsproces, veldschets, figuurtekenen, compositiestudie, notitieboek en buitentekenen.

Over Schetsboek is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Schetsen

Techniek

Schetsen Een paar snelle lijnen kunnen het begin van een groot kunstwerk zijn Schetsen is het snel en onderzoekend vastleggen van een waarneming, idee of mogelijke compositie. Een schets hoeft niet volledig uitgewerkt te zijn. Juist het voorlopige karakter geeft de kunstenaar ruimte om te zoeken, te veranderen en opnieuw te proberen. Er kan worden geschetst met potlood, houtskool, krijt, pen en inkt, verf of digitale middelen. Kunstenaars schetsen bijvoorbeeld menselijke houdingen, landschappen, gebouwen of afzonderlijke details. Ook een eerste verdeling van vormen en kleurvlakken voor een schilderij kan als schets dienen. Schetsen is daardoor zowel een tekenactiviteit als een manier van denken met beelden. Sommige schetsen leiden tot een later kunstwerk, andere blijven zelfstandige waarnemingen of experimenten. In schetsboeken zijn vaak juist de snelle lijnen, correcties en herhalingen interessant, omdat ze iets laten zien van het kunstenaarsproces. Wil je verder? Onderzoek schetsboek, voorstudie en tekenstudie en ga daarna naar compositieschets, figuurschets, veldschets, potloodtekening en kunstenaarsproces.

Over Schetsen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Urban sketching

Techniek

Urban sketching De stad tekenen terwijl het leven gewoon doorgaat Urban sketching is tekenen op locatie van wat je in het dagelijks leven om je heen ziet. Dat kan een straat, café, station, markt, gebouw of stadsplein zijn, maar ook de mensen die daar wonen, werken of voorbijlopen. Het gaat niet alleen om steden: ook dorpen en reizen kunnen onderwerp zijn. Urban sketchers werken meestal direct naar waarneming. Een schetsboek, fineliner, potlood en een kleine aquarelset zijn populaire materialen omdat ze gemakkelijk mee te nemen zijn. Snelheid speelt vaak een rol: verkeer en mensen wachten immers niet tot de tekening klaar is. Perspectief, architectuur, kleur en menselijke figuren komen in urban sketches samen. Een tekening hoeft daarbij niet fotografisch nauwkeurig te zijn. Juist persoonlijke lijnen, aantekeningen en kleine onvolkomenheden kunnen vertellen hoe een plek werd ervaren. Wil je verder? Onderzoek schetsen op locatie en ga daarna naar schetsboek, aquareltechniek, pentekenen, perspectieftekenen, architectuurtekenen, figuurtekenen, snelle schildertechniek, plein air, stadsgezicht en reportagekunst.

Over Urban sketching is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Reisschetsen

Techniek

Reisschetsen Een reis vastleggen met lijnen, kleuren en persoonlijke observaties Reisschetsen zijn tekeningen die tijdens een reis of verblijf op locatie worden gemaakt. Landschappen, gebouwen, mensen, markten, interieurs en kleine dagelijkse gebeurtenissen kunnen allemaal onderwerp worden. Het schetsboek wordt zo tegelijk tekenboek, reisverslag en persoonlijk geheugen. Reizende kunstenaars gebruikten schetsen eeuwenlang om indrukken, composities, kleuren en bijzondere details vast te leggen. Zulke studies konden later in het atelier dienen als uitgangspunt voor schilderijen of prenten. Tegenwoordig worden reisschetsen ook veel als zelfstandige tekeningen gemaakt. Potlood, pen, inkt en aquarel zijn populair omdat ze gemakkelijk meegenomen kunnen worden. Vaak moet snel worden gewerkt: licht verandert, mensen vertrekken en het volgende vervoermiddel wacht niet. Reisschetsen hoeven daarom niet volledig uitgewerkt te zijn. Een paar lijnen, kleurvlekken en geschreven opmerkingen kunnen al een sterke herinnering oproepen. Wil je verder? Onderzoek schetsboek en tekenen op locatie en ga daarna naar urban sketching, aquareltechniek, pentekenen, landschapsstudie, figuurstudie, plein air, stadsgezicht, reportagekunst en snelle schildertechniek.

Over Reisschetsen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Tekenen

Techniek

Tekenen Met een lijn kan al een complete wereld beginnen Tekenen is het maken van beelden met lijnen, vlakken, tonen en tekens op een ondergrond. Potlood en papier zijn bekende middelen, maar kunstenaars tekenen ook met houtskool, krijt, inkt, zilverstift, pastel en digitale gereedschappen. Een tekening kan een snelle schets zijn waarmee een kunstenaar een eerste idee vastlegt. Maar tekenen kan ook leiden tot een volledig zelfstandig kunstwerk. Met contouren, arceringen, toonwaarden en perspectief kunnen vorm, licht, ruimte en beweging worden weergegeven. Eeuwenlang vormde tekenen een belangrijk onderdeel van de kunstenaarsopleiding. Kunstenaars bestudeerden menselijke anatomie, landschappen, architectuur en compositie door ze te tekenen. Oude meestertekeningen geven daardoor vaak een bijzonder direct kijkje in het denk- en werkproces van een kunstenaar. Tekenen hoeft echter niet nauwkeurig of realistisch te zijn. Ook gebaar, toeval en experiment kunnen centraal staan. Wil je verder? Onderzoek schetsen en tekenkunst en ga daarna naar potloodtekenen, houtskooltekenen, pentekenen, figuurtekenen, arceren, contour, toonwaarde, perspectieftekenen, gebaarstekenen en automatisch tekenen.

Over Tekenen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Licht en schaduw

Techniek

Licht en schaduw Zonder schaduw zou licht nauwelijks zichtbaar zijn Licht en schaduw vormen samen een van de belangrijkste middelen waarmee kunstenaars vorm, volume, ruimte en sfeer zichtbaar kunnen maken. Waar licht een voorwerp raakt ontstaan lichte partijen; waar het licht niet rechtstreeks komt, verschijnen verschillende soorten schaduw. Op een voorwerp zelf spreken we van eigenschaduw. Wanneer dat voorwerp het licht tegenhoudt en daardoor een schaduw op een andere ondergrond veroorzaakt, ontstaat slagschaduw. Tussen licht en donker bevinden zich vaak zachte toonovergangen. Ook gereflecteerd licht kan donkere partijen weer gedeeltelijk oplichten. De richting, kleur en sterkte van een lichtbron bepalen hoe deze verdeling eruitziet. Kunstenaars als Caravaggio en Rembrandt gebruikten sterke licht-donkercontrasten om figuren nadruk en dramatiek te geven. Licht en schaduw hoeven echter niet realistisch te worden weergegeven. Ze kunnen ook bewust worden overdreven of vereenvoudigd. Wil je verder? Onderzoek licht-donker en modellering en ga daarna naar eigenschaduw, slagschaduw, hooglicht, gereflecteerd licht, lichtrichting, lichtbron, toonwaarden, chiaroscuro en tenebrisme.

Over Licht en schaduw is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Landschapstekenen

Onderwerp

Landschapstekenen Met een paar lijnen kan een hele wereld diepte krijgen Landschapstekenen is het tekenen van natuurlijke en door mensen gevormde omgevingen. Bergen, bomen, water, wolken, wegen en gebouwen kunnen allemaal onderdeel van het landschap zijn. Er kan direct buiten worden gewerkt, maar ook naar herinnering, fotografie of eerdere schetsen. Bij landschapstekenen spelen compositie, horizon, perspectief en dieptewerking een belangrijke rol. Elementen op de voorgrond kunnen groter en duidelijker worden getekend, terwijl vormen in de verte kleiner, lichter en minder gedetailleerd verschijnen. Daarmee kan ook luchtperspectief worden gesuggereerd. Potlood, houtskool, krijt, pen en inkt zijn veelgebruikte materialen. Met wassingen of aquarel kan bovendien snel kleur en atmosfeer worden toegevoegd. Voor veel kunstenaars vormt een landschapstekening een studie voor een later schilderij. Maar een snelle schets op locatie kan ook een zelfstandig kunstwerk zijn. Wil je verder? Onderzoek landschapsstudie en tekenen op locatie en ga daarna naar horizon, luchtperspectief, perspectieftekenen, reisschetsen, urban sketching, plein air, bomen tekenen, wolkenstudie en landschapsschilderkunst.

Over Landschapstekenen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Daar sta je dan met je verf en je schildersezel, bekeken door omstanders

Beschrijving
Buiten tekenen Daar sta je dan met je verf en je schildersezel, bekeken door omstanders Buiten tekenen is gewoon leuk om te doen en je hebt bijna altijd aanspraak Buiten tekenen is een geweldige ervaring. Daar zal iedereen het over eens zijn die het wel eens doet of gedaan heeft . Daar staat u dan met uw verf en penselen, achter de ezel de fraaie Hollandse landschappen met de bijbehorende wilde wolkenluchten vast te leggen. Zie u het landschap en de luchten al voor u? Bijvoorbeeld zo'n Hollands landschap als hier o…

Daar sta je dan met je verf en je schildersezel, bekeken door omstanders

Buiten tekenen

Daar sta je dan met je verf en je schildersezel, bekeken door omstanders

Buiten tekenen is gewoon leuk om te doen en je hebt bijna altijd aanspraak
Buiten tekenen is een geweldige ervaring. Daar zal iedereen het over eens zijn die het wel eens doet of gedaan heeft .

Daar staat u dan met uw verf en penselen, achter de ezel de fraaie Hollandse landschappen met de bijbehorende wilde wolkenluchten vast te leggen.

Zie u het landschap en de luchten al voor u? Bijvoorbeeld zo'n Hollands landschap als hier onder op de foto? Ziet u zichzelf al staan tekenen of schilderen op het bruggetje?

En ziet u zichzelf daar al staan om al dat schoons voor altijd vast te leggen? Mooi. Dan hebt u al een prima start.

Buiten tekenen naar de natuur is één van de plezierigste manieren van schilderen die er is. Er kan weinig tegenop. Dus laten we besluiten om het te gaan doen.



buiten tekenen is een geweldige ervaring
Een prima onderwerp als we buiten willen tekenen. Veel Hollandser wordt het niet.


Waar laat ik mijn doek of tekenpapier?
Het belangrijkste wat we voor het tekenen naar de natuur moeten hebben is natuurlijk iets waar we een tekenbord of een schilderij op kunnen zetten. Want kunnen we binnen als het nodig is nog prima improviseren door een oude keukenstoel als een soort van ezel te gebruiken, als we buiten gaan tekenen en schilderen worden er toch nog wel wat meer en hogere eisen aan ons materiaal gesteld. We gaan aan de aanschaf van een ezel niet ontkomen.

Gelukkig zijn er simpele en niet al te dure ezels in de verkoop die prima zijn om mee te beginnen. Kijk eens rond bij de Xenos, bijvoorbeeld. Als het buiten tekenen ons bevalt dan kunnen we later altijd overschakelen naar een betere of zwaardere kwaliteit, nietwaar?

Een opvouwbare ezel is dan erg handig.
De aanschaf van een opvouwbare ezel is beslist te overwegen als u buiten wilt gaan werken. De stabiliteit is voldoende voor een niet al te groot werkstuk. Voor grote stukken zult u toch over een eigen atelier met bijbehorende atelierezels moeten beschikken. Maar die kunt u niet meenemen. Grote schilderijen zijn ook nauwelijks te vervoeren tenzij u over een bestelbus beschikt. Ervaren buitenschilders nemen soms verbazend grote doeken mee, maar dat vraagt de nodige ervaring en handigheid dus daar zou ik zeker niet mee beginnen.



Een leeg doek is straks een groot en heel nat doek!
Bedenk ook dat een droog schilderdoek misschien nog wel goed te vervoeren is. Maar na afloop hebt u te maken met een groot doek. Dat waarschijnlijk niet zomaar achter in de auto past. En wie zit te wachten op een fiks aantal olieverfvlekken in de bekleding van de auto? U hebt ze nog niet verwijderd. Waarschijnlijk lukt dat zelfs nooit.



Houd goed rekening met de zon
Ga nooit met de rug naar de felle zon zitten. U zult verblind worden door het vaak fel witte tekenpapier. Na een tijdje hebt u allerlei vlekken voor uw ogen. Natuurlijk kunt u een zonnebril opzetten maar die maakt het beoordelen van kleuren tot een lastige klus! Ook een blanco schilderdoek zal de zon gaan weerkaatsen. Ook uw eigen schaduw op het doek kan gaan irriteren. Ga ook niet tegen de zon in zitten kijken! Ook dat tegenlicht werkt beslist niet aangenaam. Het beste is nog om het zonlicht min of meer aan je zijkant te houden.



Licht verandert buiten regelmatig van intensiteit
Houd sowieso rekening met het licht. In tegenstelling van uw atelier met kunstlicht is het licht buiten verre van constant. Een fraaie schaduw die uw artistieke aandacht getrokken heeft en er het ene moment nog is, is enkele minuten later plotseling in zijn geheel verdwenen als er zich een wolk voor de zon heeft bewogen. Het felle zonlicht met zijn harde schaduwen is dan in één keer een diffuse lichtbron geworden. Einde van die fraaie schaduw. En wanneer die weer terugkomt? Sterker nog, of die nog wel weer terugkomt? Wie zal het zeggen? Probeer wat dat betreft onderwerpen die gevoelig zijn voor dat soort effecten al snel vast te leggen. Desnoods in een soort kladversie die we later wel weer uit gaan werken.

Ook de kleur van het licht verandert constant
En niet alleen de intensiteit van het licht verandert: Ook zal de kleur van het licht veranderen. In de vroege ochtend, zo rond zonsopgang is het licht zwaar blauw van kleur. De Franse noemen dit niet voor niets "l’heure bleu" ofwel het blauwe uur.

Overdag is het licht veel witter van kleur om dan later op de avond van geel achtig naar oranje te verkleuren tegen de tijd dat de zon ondergaat. We kennen het verschijnsel van de felgekleurde zonsondergang allemaal, niet waar? Maar als u kleuren natuurgetrouw weer wilt geven is dit veranderen van de kleur van het licht wel degelijk iets om goed rekening mee te houden.

Het is wel iets om rekening mee te houden
Nu zullen we in de praktijk natuurlijk nooit een gehele dag van 's ochtends heel vroeg tot zonsondergang bezig zijn, maar het is wel een verschijnsel om rekening mee te houden als we vroeg op dag of juist in het begin van de avond gaan schilderen.

Nu alles nog meenemen bij het buiten tekenen
Een geschikte schilder koffertje maakt onze buiten schilder uitrusting compleet. Kijk daar voor ook eens even rond bij de bouwmarkt. Die hebben hele handige lichtgewicht gereedschapskisten, die uitermate bruikbaar zijn om tekenmaterialen in te vervoeren. Ook een oude rolkoffer kan prima diensten doen en een tweede leven ingaan,