Arthur Schopenhauer

Arthur Schopenhauer Kunst als tijdelijke ontsnapping aan het verlangen Arthur Schopenhauer (1788–1860) was een Duitse filosoof voor wie kunst een opvallend belangrijke plaats innam. Zijn mensbeeld was tamelijk somber. Volgens Schopenhauer wordt het menselijke bestaan voortdurend aangedreven door een blinde wil: we verlangen steeds naar iets, bereiken het misschien en beginnen vervolgens opnieuw te verlangen. Daardoor zijn onrust en ontevredenheid vrijwel onvermijdelijk. Juist kunst kan volgens Schopenhauer tijdelijk een uitweg bieden. Wanneer iemand werkelijk opgaat in het bekijken van een schilderij, het lezen van literatuur of het luisteren naar muziek, kan het dagelijkse verlangen even naar de achtergrond verdwijnen. De toeschouwer kijkt dan niet naar een voorwerp omdat hij het wil bezitten of gebruiken, maar beschouwt het zonder direct eigenbelang. Daarmee gaf Schopenhauer de kunst een bijzondere filosofische betekenis. Kunst kan ons voor korte tijd bevrijden van de voortdurende druk van behoeften en verlangens. De kunstenaar heeft daarbij het vermogen om verder te kijken dan het alledaagse en iets wezenlijks zichtbaar of ervaarbaar te maken. Schopenhauer besteedde bijzondere aandacht aan muziek. Hij beschouwde muziek als uitzonderlijk omdat zij volgens hem niet eenvoudig de zichtbare wereld afbeeldt, maar rechtstreeks iets uitdrukt van de onderliggende wil. Daardoor kreeg muziek binnen zijn esthetica een hogere positie dan andere kunsten. Zijn ideeën beïnvloedden onder anderen componist Richard Wagner en filosoof Friedrich Nietzsche, hoewel Nietzsche zich later sterk van Schopenhauer verwijderde. Ook voor kunstenaars en schrijvers die zich bezighielden met pessimisme, verlangen, afzondering en de betekenis van schoonheid bleven zijn ideeën aantrekkelijk. Binnen KunstCore kan Schopenhauer verbindingen leggen tussen filosofie, esthetica, muziek, romantiek, pessimisme, verlangen en kunstbeleving. Hij maakt vooral duidelijk dat kunst niet alleen iets kan voorstellen of vertellen, maar ook de manier waarop we de wereld ervaren tijdelijk kan veranderen.